آموزش محیط زیست در سیستم آموزشی ایران: تحلیل برنامه درسی دوره ابتدایی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران

10.22059/jes.2022.340394.1008297

چکیده

هدف پژوهش حاضر، بازنمایی آموزش محیط زیست در سیستم آموزشی عمومی به‌عنوان گامی جهت حل بحران‌های زیست محیطی می‌باشد. طرح پژوهش حاضر، کمی و روش، تحلیل محتوا بوده است. جامعه آماری، کتاب‌های دوره ابتدایی بود که همه کتاب‌ها به عنوان نمونه انتخاب شدند. در مجموع 3961 صفحه مورد بررسی قرار گرفت. مؤلفه‌ها و شاخص‌های آموزش محیط زیست بر مبنای منابع پیشین استخراج و در کتاب‌ها مورد بررسی قرار گرفت. ابزار پژوهش حاضر، چک لیست و شامل مؤلفه‌های حفاظت از منابع طبیعی و انسان و محیط زیست بوده است. روایی محتوایی با استفاده از CVR بدست آمد که برابر با 90/0 و تأیید گردید، پایایی نیز بر اساس ضریب توافقی 86/0 بدست آمد. بر مبنای یافته‌ها، بیشترین میزان توجه به شاخص‌های حفاظت از منابع طبیعی مربوط به شاخص اهمیت و حفظ محیط زیست ( کاهش آلودگی محیط زیست) و کمترین میزان توجه مربوط به شاخص بهره برداری صحیح از منابع تجدید ناپذیر می‌باشد که توجهی بدان نشده است. بیشترین میزان توجه شاخص‌های انسان و محیط زیست نیز مربوط به استفاده از وسایل نقلیه‌ی شخصی به جای عمومی و کمترین میزان توجه نیز در شاخص‌های متعددی مانند جنگل زدایی، تخریب لایه ازن، مصرف بی رویه مواد یکبارمصرف، افزایش مصرف انرژی، پسماندهای هسته‌ای بوده است. نتایج نشان دهنده توجه اندک به حوزه محیط زیست در برنامه‌درسی دوره ابتدایی می‌باشد و این مسأله با توجه به معضلات زیست محیطی امروزه، بیش از پیش نگران کننده است.

کلیدواژه‌ها