ارزیابی مدل های رگرسیون کلی و رگرسیون موزون جغرافیایی در مدلسازی مکانی رطوبت خاک، مطالعه موردی: استان فارس

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

گروه آموزشی آب و هواشناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

10.22059/jes.2022.344444.1008329

چکیده

مدل‌سازی‌های مکانی از روش‌های درک و پیش‌بینی متغیرهای محیطی است. رطوبت سطحی خاک، متغیّر کلیدی برای توصیف خشک‌سالی، تبادلات آب و انرژی بین زمین و هوا کره است. رطوبت خاک علاوه بر اینکه از متغیرهای محیطی تأثیر می‌پذیرد بر بسیاری از پدیده‌های محیطی ازجمله رواناب، فرسایش خاک و تولید محصولات تأثیر می‌گذارد اما به دلیل ثابت نبودن شرایط مکانی و زمانی پارامترهای محیطی به‌شدت تغییرپذیر است. هدف از این مقاله ارزیابی مدل‌های رگرسیون کلی و رگرسیون موزون جغرافیایی در مدل‌سازی مکانی رطوبت خاک استان فارس است. در این راستا پراکندگی رطوبت خاک به‌عنوان متغیر وابسته و لایه‌های بارش، آب معادل برف، شاخص پوشش گیاهی و شاخص رطوبت توپوگرافی و به‌عنوان متغیرهای مستقل انتخاب گردید و سپس با استفاده از مدل رگرسیون کلی (OLS) و رگرسیون موزون جغرافیایی (GWR) به مدل‌سازی مکانی اقدام شد. بر اساس معیارهای ارزیابی، نتایج نشان داد مدل GWR با71/0 R2=قدرت تبیین و برآورد بهتری نسبت به مدل رگرسیون کلی با 66/0 R2=دارد. بر اساس نتایج، عوامل مکانی بارش و رطوبت توپوگرافی بیش‌ترین اثر مثبت و تبخیر و تعرق اثر منفی بر رطوبت خاک در محدوده موردمطالعه را دارند. مدل‌سازی‌های مکانی از روش‌های درک و پیش‌بینی متغیرهای محیطی است. رطوبت سطحی خاک، متغیّر کلیدی برای توصیف خشک‌سالی، تبادلات آب و انرژی بین زمین و هوا کره است. رطوبت خاک علاوه بر اینکه از متغیرهای محیطی تأثیر می‌پذیرد بر بسیاری از پدیده‌های محیطی ازجمله رواناب، فرسایش خاک و تولید محصولات تأثیر می‌گذارد اما به دلیل ثابت نبودن شرایط مکانی و زمانی پارامترهای محیطی به‌شدت تغییرپذیر است.

کلیدواژه‌ها