باکلان بزرگ (Phalacrocorax carbo) پایش‌گر آلودگی فلزات سمی در ذخیره‌گاه زیست‌کرۀ حرا

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد محیط‌زیست، گروه محیط‌زیست، دانشکدۀ منابع طبیعی و محیط‌زیست، دانشگاه ملایر

2 استادیار گروه محیط‌زیست و رئیس دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه ملایر،

چکیده

فلزات سنگین از مهم‌ترین آلاینده‌های محیط‌زیستی به شمار می‌روند که از طریق مناطق ساحلی و رودخانه‌ها وارد دریا می‌شوند و از طریق زنجیرۀ غذایی در بدن آبزیان تجمع می‌‌یابند. پرندگان در مقایسه با سایر مهره‌‌داران نسبت به آلودگی‌‌های محیط‌‌زیست حساسیت بیشتری دارند. هدف از این مطالعه،اندازه‌گیری غلظت فلزات سنگین (کادمیوم، نیکل و سرب) در بافت عضله، کلیه و کبد باکلان بزرگ و بررسی تأثیر دو فاکتور سن و جنس در روند تجمع این فلزات در بافت‌‌های مختلف است‌‌. نتایج نشان داد که بیشترین میانگین غلظت در هر سه اندام متعلق به فلز سرب و کمترین غلظت، متعلق به فلز نیکل است‌‌. همچنین، بیشترین تجمع فلزات سنگین در بافت کلیه و کمترین تجمع فلزات در بافت عضله است‌‌. نتایج بررسی دو فاکتور سن و جنس در روند تجمع فلزات سمی در اندام‌‌های باکلان نشان داد که فاکتور سن در روند تجمع فلزات کادمیوم و نیکل و فاکتور جنس در روند تجمع فلزات نیکل و سرب در اندام‌‌های باکلان بزرگ تأثیر‌‌گذار است‌‌. به نظر می‌‌رسد آلودگی فلزات سرب، کادمیوم و نیکل در ذخیره‌‌گاه زیست‌‌کرۀ حرا برای باکلان بزرگ در حدی نیست که سبب تغییرات رفتاری یا کاهش تولید‌‌مثل شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


اسماعیلی ساری، ع. 1381. آلایندهها، بهداشت و استاندارد در محیطزیست، انتشارات نقش مهر.

جلالی، ب.، آقازاده مشکی، م. 1385. مسمومیت ماهیان در اثر فلزات سنگین آب و اهمیت آن در بهداشت عمومی، انتشارات مان کتاب.

عبادتی، ف.، اسماعیلی ساری، ع.، ریاحی بختیاری، ع. 1384. «میزان و نحوۀ تغییرات فلزات سنگین در اندام‌‌های گیاهان آبزی و رسوبات تالاب میانکاله»، مجلۀ محیطشناسی، شمارۀ 37.

کریمی، آ.، اسماعیلی ساری، ع. 1386. «بررسی تجمع فلزات سنگین کادمیوم،کروم، مس، روی و آهن در برخی اندام‌‌های باکلان بزرگ در تالاب انزلی»، مجلۀ محیط‌‌شناسی، شمارۀ 43، صص 83-92.

منصوری، ج. 1387. راهنمای صحرایی پرندگان ایران، انتشارات نشر ذهن آویز، صص 45-46.

نوروزی، م.، پورخباز، ع.، رضایی، م. ر.، فرهنگ فر، ه. 1390. «مطالعۀ آلودگی فلزات سنگین در آب و رسوبات زیست‌کرۀ حرا»، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، دانشگاه بیرجند.

هوشیاری، ا.، پورخباز، ع. 1390. «بررسی تجمع فلزات سنگین سرب، روی و کادمیوم در برخی اندام‌‌های کاکایی سیبری (Larus heuglini) در ذخیره‌گاه زیست‌کرۀ حرا»، مجلۀ علوم محیطی، سال نهم، شمارۀ 2، صص 89-100.

 

 

Ancora, S., Bianchi, N., and Leonzio, A. 2008. Heavy metals in flamingos (Phoenicopterus ruber) from Italian wetlands: The problem of ingestion of lead shot. Environmental Research. 107: pp. 229–236.

 

Barbieri, E., Garcia, C. A. B., Passos, E. D. A., Aragao, K .A. S., and Hora Alves, J. D. P. 2007. Heavy metal Concentration in tissues of  Puffinus gravis sampled on the Brazilian Coast. Revista Brasileira de Ornitologia. 15: pp. 69-72.

 

Battaglia, A., Ghidini, S., Campanini, G., Spaggiari, R. 2005. Heavy metal contamination in little owl (Athene noctua) and common buzzard (Buteo buteo) from northern Italy. Ecotoxicology and Environmental Safety. 60: pp. 61–66.

 

Burger, J. 1993. Metals in avian feathers: bioindicators of environmental pollution. Reviews in Environmental Toxicology. 5: pp. 203–311.

 

Burger‚ J., Gochfeld‚ M. 2000. Metals Level in Feather of 12 Species from Midway Atoll in the Northern PACIFIC OCEAN. The Science of Total Environmental. 257: pp. 37-52.

 

Clark‚‌‌  AJ., Scheuhammer‚‌‌  AM. 2003. Lead poisoning in up-land-foraging birds of prey in Canada. Ecotoxicology. 12: pp. 23-30.

 

Elliott, J.E., Scheuhammer, A.M. 1997. Heavy metal and metallothionein concentrations in seabirds from the pacific coast of Canada. Marin Pollution Bulletin. 34: pp. 794–801.

 

Ferns, P.N., Anderson, J.I. 1994. Cadmium in the diet and body tissues of dunlins Calidris alpina, from the Bristol channel, UK. Environmental Pollution. 86: pp. 225-231.

 

Ferreira‚ A.P. 2011. Assessment of heavy metals in Egretta thula. Case study: Coroa Grande mangrove‚ Sepetiba Bay  Rio de Janeiro‚ Brazil. Brazilian Journal of  Biology. 1: pp. 77-82.

 

Furness‚ R.W. 1993. Birds as monitors of pollutants‚ Birds as monitors of environmental Change. Environmental Pollution. 33: pp. 86-143.

 

Harikumar‚­ P.S.‚ V.P‚ Nasir.‚ M.P‚ Mujeeburahman. 2009. Distribution of  heavy metal in the core sediments of a tropical wetland system. Environmental Science technology. 6: pp. 225-232.

 

Hosseinkhezri, P., Tashkhourian, J. 2011. Determination of heavy metals in Acanthopagrus latus (Yellowfin seabream) from the Bushehr seaport (coastal of Persian Gulf), Iran.International Food Research Journal. 18: pp. 791-794.

 

Hutton, M. 1981. Accumulation of heavy metals and selenium in three seabird species from the United Kingdom. Environmental Pollution Series A, Ecological and Biological. 26: pp. 129-145.

 

Janssens, D.L., Dauwe, T., Pinxten, R., Bervoets, L. 2003. Effects of heavy metal exposure on the condition and health of nestling of the great tit (Parus major), a small songbird's species. EnvironmentalPollution. 126: pp. 267–274.

 

Kim, J., Lee, H.S., Koo, T. 2009. Heavy metal concentrations in three shorebird species from Okgu Mudflat, Gunsan, Korea. Ecotoxicology. 18: pp. 61–68.

 

Kim‚ J., Koo‚ T.H. 2008. Heavy metal concentrations in feathers of Korean shorebirds. Archives of Environmental Contamination and Toxicology. 55: pp. 122-128.

 

Koster‚ M.D.‚ Ryckman‚ D.P. 1996. Mercury levels in Great Lakes Herring gull (Larus argentatus) Eggs. Environmental Pollution. 93: pp. 261-270.

 

Lafabrie‚ C.‚ Pergent‚ G.‚ Kantin‚ R. 2013. Trace metals assessment in water‚ sediment‚ mussel‚ sediment and scagrass species validation of the use of PosidoniaOceanica as a biomonitor. Chemosphere. 68: pp. 2033-2039.

 

Lewis, S.A., Furness, R.W. 1991. Mercury Accumulation and Excrection in Laboratory Reared Black-Headed Gull Larus ridibundus Chicks. Archives of Environmental Contamination and Toxicology. 21: pp. 316-320.

 

Lucia‚ M.‚ Andre‚ J.M. 2010. Trace element concentration (Mercury‚ Cadmium‚ Copper‚ Zinc‚ Lead‚ Aluminium‚ Nickel‚ Arsenic and Selenium) in some aquatic birds of the Southwest Atlantic coast of France. Archives of Environmental Contamination and Toxicology. 58: pp. 844-853.

 

Mirsanjari, M.M.‚ Sheybanifar, F.‚ Arjmand‚ F. 2014. Subtropical forest Hara Biosphere Reserve in coast of Persian Gulf and the importance of heavy metal accumulation; Case study: feathers of Great cormorant. Bioscience Journal 6: pp. 159-164.

Mochizuki, M., Makoto, M., Ryo, H. 2008. A new index for evaluation of cadmium pollution in birds and mammals. Environmental Monitoring Assessment. 137: pp. 35-49.

 

Neinavaz, E., Karami, M., Danehkar, A. 2010. Investigation of Great Egret(Casmerodius albus) breeding success in Hara Biosphere Reserve of Iran. Environmental Monitoring and Assessment. 10: pp. 1734-1737.

 

Savinov, V.M.,Gabrielsen, G.W.,Savinova, T.N. 2003. Cadmium, Zinc, Copper,Arsenic,Selenium and Mercury in seabirds from the Barents Sea: levels,inter-specific and geographical differences. The Science of Total Environment. 306: pp. 58–133.

 

Scheuhammer, A.M. 1987. The chronic toxicity aluminium, cadmium, mercury and lead in birds: a review. Environmental Pollution. 46: pp. 263–295.

 

Spahn, SA., Sherry, TW. 1999. Cadmium and lead exposure associated with reduced growth rates, poorer fledging success of little blue heron chicks (Egretta caerulea). Archives of Environmental Contamination and Toxicology. 37: pp. 377-384.

 

Struger, J., Elliott, J.E., Weseloh, D.V. 1983. Metals and Essential Elements in Herring Gulls from the Great Lakes. Journal of Great Lakes Research. 13: pp. 43-55.

 

Thompson, D.R. 1990. Metal levels in marine vertebrates. In: Furness, R.W., Rainbow, P.S. (Eds.), Heavy Metals in the Marine Environment. USA: CRC Press, Boca Raton.

 

Yap‚ C.K.‚ Ismail‚ A.‚ Tan‚ S.G. 2004. Heavy metal (Cd‚ Cu‚ Pb‚ Zn) concentration in the green-lipped mussel Linnaeus (Perna viridis) collected from some wild and aquacultural sites in the west coast of Peninsular Malaysia. Food Chemistry Journal. 84: pp. 569-575.

 

Zamani‚­ A.‚ Esmaili-sari‚ A.‚ Savabiesfahani‚ M. 2010. Mercury pollution in tree species of waders from Shadegan Wetland at the Head of Persian Gulf. Bulletin of  Environmental Contamination and Toxicology. 84: pp. 326-330.