دانشگاه تهرانمحیط شناسی1025-8620365420100823Determination of heavy metal pollution (Hg, Pb, Cd, Ni, Fe and Zn) in
the Bamdezh wetland sediments using Muller geochemical indexتعیین آلودگی فلزات سنگین در رسوبات تالاب بامدژ با استفاده از
شاخص ژئوشیمیایی مولر21467FAعبدالرضاکرباسیدانشکده محیط زیست دانشگاه تهرانشهرزادولویکارشناس ارشد محیط زیست دانشکدة محیط زیست واحد علوم و تحقیقات اهوازJournal Article19700101Present survey Studies intensity of heavy metals pollution (Ca, Fe, Ni, Cd, Pb, Zn, AS, Hg) in the sediments of Bamdezh wetland. The main objective of the study is to quantify heavy metal pollution intensity in the wetland. Other objectives of the study are separation of natural and anthropogenic heavy metal pollution and identification of the origin of heavy metals. Results of this study shows Igeo formula values of As, Ni and Pb (respectively 1.52, 1.1 and 1.29) in the Bamdezh sediments that are in the category of very low to moderate, Fe and Zn concentrations (respectively 0.35, and 0.96) are in the category of no pollution, Cd concentration (2.87) is in the category of moderate to high pollution and Hg concentration (6.37) is in the category of very high pollution. Percentage of natural and anthropogenic sections of studied heavy metals shows that Cd and Pb pollution are mostly from anthropogenic origin and Fe, Zn, Ni and also Ca are mostly from natural origin. Result of cluster analysis shows that Pb should have biological origin. Since Ni and Fe are related together by high similarity coefficient therefore it can be concluded that the origin of Ni is anthropogenic. Origin of organic matter in the sediments is not from geological sources and therefore the origin of As and Hg that are highly related to organic matter can not be natural.تحقیق حاضر به بررسی شدت آلودگی فلزات سنگین (Ca ,Fe, Ni, Cd, Pb, Zn, As, Hg)در رسوبات تالاب بامدژ (استان خوزستان) میپردازد. هدف اصلی این تحقیق کمیسازی شدت آلودگی در تالاب و اهداف جزئی آن جداسازی بخش انسانساخت از طبیعی و مشخص کردن منشاء عناصر سنگین است. در این تحقیق از روش آزمایشگاهی تفکیک شیمیایی و جذب اتمی استفاده شد. نتایج بدست آمده حاکی از آن است که بر اساس فرمول Igeo محیط تالاب از نظر آلودگی به فلزات آرسنیک، نیکل و سرب در طبقة آلودگی بسیار کم تا متوسط و از نظر آلودگی به فلزات آهن و روی در طبقة بدون آلودگی و از نظر آلودگی به فلز کادمیوم در طبقة آلودگی متوسط تا زیاد و از نظر آلودگی به جیوه در طبقة آلودگی بسیار شدید قرار میگیرد. بررسی درصد غلظت انسانساخت و طبیعی عناصر مورد مطالعه در محیط تالاب نشان میدهد که عناصر کادمیوم و سرب بیشتر منشاء انسانساخت، و عناصر آهن، روی و نیکل منشاء طبیعی دارند؛ همچنین کلسیم منشاء معدنی دارد. نتایج آنالیز خوشهای نشان میدهد که منشاء سرب بیولوژیک است. نیکل و آهن نیز تحت ضریب تشابه بالا بههم متصلاند که نشان دهندة منشاء زمینی نیکل است. منشاء مواد آلی غیر طبیعی است و در نتیجه منشاء جیوه و آرسنیک که با مواد آلی ارتباط دارند نیز غیرطبیعی است. در نهایت" 4 شاخه تشکیل شده در آنالیز خوشهای تحت ضریب تشابه بسیار پایین بهم متصل میشوند که حاکی از عدم ارتباط بین این 4 شاخه و عناصر موجود درآنهاست.https://jes.ut.ac.ir/article_21467_ff4a90ae894a05d8facad8a01ce4a226.pdfدانشگاه تهرانمحیط شناسی1025-8620365420100823Prediction of Thermal Stratification in Proposed Bakhtyari Reservoir
With CE-QUAL-W2پیشبینی لایهبندی حرارتی سد در دست احداث بختیاری با استفاده از
مدل CE-QUAL-W221468FAمهردادنظریهااستادیار دانشکده محیط زیست دانشگاه تهرانعرفانداناییدانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی محیط زیست دانشگاه تهرانسید حسینهاشمیاستادیار پژوهشکده علوم محیطی دانشگاه شهید بهشتیامیرحسینایزد دوستدارمدیر دفتر مطالعات پایه، محیط زیست و میراث فرهنگی شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایرانJournal Article19700101Construction and operation of dams have two main effects on streams. At first it increases detention time and then leads to thermal stratification. Changing of water quality is the result of these effects and the outflow has different physical, chemical and biological characteristics from inflow.In this study thermal regime in proposed Bakhtyari reservoir was simulated with CE-QUAL-W2 model. The inputs are reservoir topography, hydrological and meteorological data. As there is no chance to calibrate or verify the model, they will be done in monitoring and operation period. Three different inflow scenarios were simulated based on dry, normal and wet year .Simulation results represent that in dry year stratification starts at April and remains up to September, but the results of normal year indicates that Stratification is between May and November. In wet year because of short detention time, thermal gradient variation is different from dry and normal year and temperature of middle layers imitate inflow water temperature. In all scenarios a stagnant layer could be seen in downward of outlet structure(700mASL).It is concluded that in dry years which dam has a major effect in inflow regime, turnover is mostly conform thermal stratification theories in reservoirs.در دهههای اخیر و در شروع قرن جدید یکی از نگرانیهای مردم ساکن کرة زمین و خصوصاً کشورهای واقع در مناطق خشک از جمله کشور ما مساله آب است به گونهای که دسترسی به آب با کمیت و کیفیت مناسب به یک چالش مهم تبدیل شده است. آب خروجی مخازن سدها نسبت به آب ورودی آنها به دلیل افزایش زمان ماند آب و ایجاد پدیده لایهبندی تغییر کیفیت میدهند. خصوصیات دمایی و پایداری آب مخازن سدها را میتوان با استفاده از مدلهای ریاضی پیشبینی کرد و در صورت پیشبینی مشکلات زیستمحیطی، میتوان از طرق مختلف برای تخفیف و تسکین آن، راه درمانی را در پیش گرفت. در این مقاله رژیم حرارتی مخزن سد در دست احداث بختیاری با استفاده از مدل CE-QUAL-W2 بررسی شده است. دادههای ژرفشناسی مخزن سد، اطلاعات هواشناسی و هیدرولوژی مربوط به مخزن سد بختیاری تهیه شد. بر اساس تغییرات احتمالی در جریان آبدهی رودخانه سه سناریو برای سالهای خشک، نرمال و تر تعریف شد. نتایج سال خشک نشاندهندة لایهبندی از اواخر فروردین تا اواخر شهریور بوده، اما نتایج سال نرمال نشاندهندة یک لایهبندی هفت ماهه از اواخر اردیبهشت تا اواخر آذر است در سال تر، به جز لایههای سطحی که تابع تغییرات ماهانه دما هستند، دمای لایههای میانی بیشتر تابع دمای آّب ورودی بوده و مخزن به دلیل عدم تشابه کارکرد با سالهای خشک و نرمال، تغییرات لایهبندی پیشبینی شده را تجربه نمیکند. در کلیة سناریوها یک لایه راکد در زیر تراز آبگیر مشاهده میشود. هر چه تأثیر وجود سد روی رژیم آبی بیشتر باشد (سال خشک)، امکان نزدیکی شرایط به وضعیت دریاچهای بیشتر است. اما با کاهش آثار سد روی رژیم جریان(سال مرطوب)، کیفیت آب خروجی از کلیه جهات بیشتر تحت تأثیر رژیم ورودی قرار میگیرد.https://jes.ut.ac.ir/article_21468_9bb55a69e9f09f3f8abffc8eedfed446.pdfدانشگاه تهرانمحیط شناسی1025-8620365420100823Study of the Convergence of Equilibrium Time and lead (II) Adsorption Efficiency by Rice Husk and Activated Carbon at Low Concentrationsبررسی همگرایی زمان تعادل و بازده جذب سرب توسط پوستة شلتوک و
کربن فعال در غلظتهای کم21469FAزمانشامحمدی حیدریاستادیار گروه مهندسی آب دانشگاه زابلحسنجمالی ارمندیدانشجوی کارشناسی ارشد گروه مهندسی آب دانشگاه زابلJournal Article19700101In this research, rice husk and activated carbon adsorbents were used for removal of lead ion from aqueous solution at pH= 6. In the batch tests experimental parameters were studied, including contact time and initial metal ions concentration.Survey of the equilibrium time at different concentration showed that equilibrium time is reduced with decrease of initial concentration of solution from 50 mg/l to 1 mg/l for both of the adsorbents, and they are closed to each other. In this state is obtained equilibrium time 45 and 60 min for activated carbon and rice husk, respectively. With the increase of initial concentration of solution from 50 mg/l to 500 mg/l, the equilibrium time is also decreased and they converge. In this condition, is obtained equilibrium time 60 min for activated carbon and rice husk and and are closed to each other. Maximum equilibrium time is obtained 120 and 90 min for rice husk and granular activated carbon adsorbent. Study of the adsorption efficiency at different concentrations indicated that adsorption efficiency is increased with decrease of initial concentration of solution for both the adsorbents, and they are closed to each other. The maximum adsorption efficiency for rice husk and activated carbon at initial concentration of 1 mg/l was found. The attained adsorption efficiency in this concentration was approximately %98 and %99.7 for rice husk and activated carbon adsorbents. In this study, kinetic adsorption models were also studied and Ho et al. (1996) model rather than the lagergren (1898) described data better. Also, fitting langmuir and freunlich adsorption isotherm models on experimental data showed that freundlich model described experimental data better.در این تحقیق، از جاذبهای پوستة شلتوک و کربن فعال برای حذف یون سرب از محیط آبی در 6 = pH استفاده شد. در سری آزمایشهای بچ مشخصههایی مانند زمان ماند و غلظت ورودی یون فلزی مورد مطالعه قرار گرفتند. بررسی زمان تعادل در غلظتهای مختلف نشان داد که با کاهش غلظت اولیه محلول از 50 میلیگرم بر لیتر به 1 میلیگرم بر لیتر، زمان تعادل برای هر دو جاذب کاهش یافته و همگرا می شوند. در این حالت زمان تعادل کربن فعال و پوستة شلتوک به ترتیب برابر 45 و 60 دقیقه بهدست آمد. همچنین با افزایش غلظت اولیه از 50 میلیگرم بر لیتر به 500 میلیگرم بر لیتر، زمان تعادل کاهش یافته و با هم برابر شدند. در این حالت زمان تعادل کربن فعال و پوستة شلتوک با هم برابر و مقدار آن 60 دقیقه بهدست آمد. حداکثر زمان تعادل برای جاذبهای کربن فعال و پوستة شلتوک بهترتیب برابر 90 و 120 دقیقه بهدست آمد. بررسی بازده جذب در غلظتهای مختلف نشان داد که با کاهش غلظت اولیة محلول، بازده جذب برای هر دو جاذب افزایش یافته و به هم نزدیک میشوند. حداکثر بازده جذب برای پوستة شلتوک و کربن فعال در غلظت اولیه 1 میلیگرم بر لیتر بهدست آمد. بازده بهدست آمده در این غلظت تقریباً برابر 98 و 7/99 درصد است. در این تحقیق، مدلهای جذب سینتیک نیز مورد مطالعه قرار گرفت و مدل هو و همکاران (1996)در مقایسه با مدل لاگرگرن (1898) دادهها را بهتر توصیف کرد. همچنین، برازش مدلهای ایزوترم جذب لانگمویر و فروندلیچ بر دادههای جذب نشان داد که مدل فروندلیچ دادههای آزمایش را بهتر توصیف میکندhttps://jes.ut.ac.ir/article_21469_2b2eccc7f65e0bb6af4e2a86a1f8b0f9.pdfدانشگاه تهرانمحیط شناسی1025-8620365420100823Moisture Impact on Contamination Output Rate in landfills and Decrease of Contamination Emission by Mean Capمیزان تأثیر رطوبت ، بر نرخ تولید آلاینده در لندفیلها و کنترل
آلایندههای خروجی با استفاده از سرپوش21470FAمحمد جوادذوقیکارشناس ارشد عمران محیط زیست - عضو هیئت علمی پژوهشکده محیط زیست جهاد دانشگاهی رشتمحسنسعیدیدانشیار گروه آب و محیط زیست دانشکده عمران دانشگاه علم و صنعت ایرانJournal Article19700101Landfill gas is generated by organic waste decomposing under anaerobic conditions. landfill gas contributes to the emission in the atmosphere of greenhouse gases and causing global warming. Humidity of environment is an effective parameter on rate of gas generation in landfills. Saravan landfill is investigated as study area in this research. It located in 20 kilometers of Rasht-Tehran highway. It is modeled as an anaerobic landfill within dry and moist condition in landGEM software and amount of gas emissions in calculated per year. Results of the study show the rate of gas generation in moist condition is 3.85 times of dry condition. In Saravan landfill ,the maximum generation rate of methane,carbon dioxide and Non-methane Volatile Organic Compounds (NMVOCs) was 11700, 32110 and 500 Ton/Year in moist condition and 3043, 8349, 130 Ton/Year in dry condition, respectively.In regard to effect of moist on rate of contaminants generation and humidity of the study area, using the cap as a contaminants control methods is assessed. We suggested multiple cap for the landfill. The cap caused oxidation of methane and prevent of moist into landfill, then it reduce the rate of gas and leachate generation. The designed cap has inactive gas collection and leachated drainage systems.گاز تولیدی در لندفیلها، ناشی از تجزیه بیهوازی مواد آلی موجود در لندفیل است. گاز لندفیل دارای گاز گلخانهای است. بنابراین انتشار گاز تولیدی در لندفیل به اتمسفر، سبب افزایش گرمایش جهانی و آثار مخرب زیست محیطی میشود. یکی از مشخصههای مؤثر بر نرخ تولید گاز در لندفیلها میزان رطوبت محیط است. در این مطالعه لندفیل سراوان واقع در بیست کیلومتری جاده رشت-تهران، به عنوان لندفیل بیهوازی در دو محیط خشک و مرطوب بهوسیله نرمافزار LandGEM مدل شده و میزان گاز خروجی در سالهای مختلف محاسبه شده است. نتایج بهدست آمده نشان میدهد نرخ تولید گاز در حالت مرطوب 85/3 برابر حالت خشک است. بهطوریکه حداکثر متان، دیاکسیدکربن و ترکیبات آلی فرار غیرمتان (NMVOC) تولیدی در لندفیل، در حالت مرطوب بترتیب برابر 11700، 32110 و 500 تن در سال و در حالت خشک بهترتیب برابر 3043، 8349 و 130 تن در سال است. با توجه به میزان تأثیر رطوبت بر نرخ تولید آلاینده و میزان رطوبت منطقه، استفاده از سرپوش برای مهار آلاینده مورد بررسی قرار گرفته است. پوشش پیشنهادی در این مطالعه از نوع سرپوش مرکب است. طبق نتایج بهدست آمده، این نوع سرپوش علاوه بر اکسیداسیون گاز متان به علت جلوگیری از نفوذ رطوبت به لندفیل، سبب کاهش نرخ تولید گاز و پساب میشود. سیستم طراحی شده دارای شبکه جمعآوری گاز از نوع غیرفعال و زهکشی بهمنظور جمعآوری پساب است. شبکة جمعآوری غیر فعال، سبب کاهش هزینه اجرای این سیستم بر روی لندفیلهای موجود میشود. برای تصفیة پساب در این سیستم، پساب پس از جمعآوری، بر روی محل دپوی زباله در مکانهای مشخص تخلیه میشود، تا از این طریق غلظت NH4 و مواد آلی موجود در پساب کاهش یابد.https://jes.ut.ac.ir/article_21470_4e550ab7335fda6ebaf78bbe411ece69.pdfدانشگاه تهرانمحیط شناسی1025-8620365420100823Investigation of Clay Liner Permeability Changes Subject to Municipal Waste Leachate (Case Study: Kahrizak Landfill)بررسی تغییرات نفوذپذیری لاینر رسی در تماس با شیرابه پسماند شهری
(مطالعة موردی: محل دفن زباله کهریزک)21471FAمهدیجلیلی قاضیزادهدانشجوی دکتری مهندسی محیط زیست، دانشکده محیط زیست دانشگاه تهرانمحمدعلیعبدلیاستاد مهندسی عمران دانشکده محیط زیست دانشگاه تهرانادوینصفریاستادیار برنامه ریزی دانشکده محیط زیست دانشگاه تهرانJournal Article19700101Due to availability of proper materials in landfills (at most parts of Iran especially in Kahrizak) and also less expenditure of this liner in comparison with other liners it can be count as an acceptable choice. Different studies imply that one of the most important factors for soil liner selection is local conditions and also liner compatibility with generated leachate in studied site. Hydraulic behavior of soil liner, which can be condensed in liner permeability, in reaction with municipal solid waste leachate depends on properties of used leachate and liner's soil. This issue is very important, especially in the case of soil with high degree of salinity. Because of this, changes of compacted soil liner permeability were measured by use of Kahrizak landfill soil in contact with leachate in laboratory scale. Permeability test was done based on falling head method and by using of soil samples which was compacted in permeameter and real leachate which sampled from Kahrizak landfill. Result imply that however, liner permeability shows little increase by passing the time but this amount is one or two order of magnitude less than required permeability for liners (1*10-9 m sec-1). So this soil liner has needful competence for controlling of leachate permeation and it can be used as a material creating compacted soil liner according to related standards for Kahrizak landfill.استفاده از لاینرهای خاکی بهدلیل توانایی دسترسی به مصالح مناسب در محلهای دفن پسماند در بخش زیادی از ایران (بخصوص در منطقة کهریزک) و همچنین هزینة کمتر آنها نسبت به سایر لاینرها، در حال حاضر میتواند گزینة قابل قبولی باشد. مطالعات مختلف نشان میدهد که یکی از عوامل مهم در انتخاب لاینرهای خاکی، شرایط محلی و سازگاری لاینر با شیرابة تولید شده در محل مورد نظر است. رفتار هیدرولیکی لاینرهای خاکی که میتوان آن را در نفوذپذیری لاینر خلاصه کرد در اندرکنش با شیرابة پسماند شهری به ویژگیهای شیرابه و خاک مورد استفاده در لاینر وابسته است. این مسئله بویژه در مورد خاکهای دارای شوری بالا از اهمیت ویژهای برخوردار است. بر همین اساس تغییرات نفوذپذیری لاینر خاکی متراکمشده با استفاده از خاک مورد نظر برای احداث لاینر در توسعة محل دفن کهریزک در تماس با شیرابه در مقیاس آزمایشگاهی مورد بررسی قرار گرفته است. بدین منظور آزمایش نفوذپذیری بر مبنای روش هد افتان بر روی نمونههای خاکی که بهصورت درجا متراکم شده اند و با استفاده از شیرابه واقعی نمونهبرداری شده از محل فعلی دفن زباله کهریزک انجام شد. نتایج نشان میدهد که باوجود آنکه نفوذپذیری لاینر با گذشت زمان افزایش مختصری (حدود 3 برابر) نشان میدهد، مقدار آن همواره چند ده بار کمتر از نفوذپذیری لازم برای لاینرها (7-10*1 سانتیمتر بر ثانیه) است. بنابراین این لاینر خاکی از لحاظ کنترل نشت شیرابه، کارایی لازم را داشته و میتوان از خاک رس مورد آزمایش برای احداث لاینر خاکی متراکمشده بر اساس استانداردهای مربوط برای محل دفن کهریزک استفاده کرد.https://jes.ut.ac.ir/article_21471_6ecca1b6dbe9075fdadcef23f6e717e3.pdfدانشگاه تهرانمحیط شناسی1025-8620365420100823Estimating Non- Use Values of Anzali Wetland Using
Contingent Valuation Methodبرآوردی از ارزشهای غیراستفادهای تالاب انزلی با استفاده از
روش ارزشگذاری مشروط21472FAلعبتزبردستدانشجوی دکتری برنامه ریزی محیط زیست، دانشکدة محیط زیست، دانشگاه تهرانوحیدماجددانشجوی دکتری اقتصاد، دانشکدة اقتصاد، دانشگاه تهرانغلامعلیشرزهایدانشیار دانشکدة اقتصاد، دانشگاه تهرانJournal Article19700101In addition to ecological values, wetlands provide many goods and services for local communities. Anzali international wetland has always played the same role, but recently, besides degradations caused by population pressure, construction and operation of different infrastructures and developments in its basin, have caused considerable negative impacts on this precious ecosystem. It is obvious that during such developments, besides getting economic benefits, important environmental values of natural resources are irreversibly reduced or destroyed. Therefore, quantifying different values of wetland to economic figures can help decision makers to compare different scenarios and make the correct decision. Due to the fact that a wetland’s non-use values are less involved in decision making, in this research, contingent valuation method is used to determine them. Econometrics methods and Eviews software is used to estimate the maximum willingness to pay according to the offered price. The maximum willingness to pay for an unlimited period of time which is discounted to present rate has been estimated 8803.92 tomans per year.تالابها علاوه بر دارا بودن ارزشهای متعدد زیست بومی، از دیرباز دارای ارتباط تنگاتنگی با زندگی مردم بومی بوده و کالاها و خدمات بسیاری را در اختیار این جوامع گذاشتهاند. تالاب بینالمللی انزلی نیز از دیرباز چنین نقشی را برای نواحی اطراف خود داشته است اما متأسفانه علاوه بر مسائل و تخریبهای ناشی از فشار فزاینده جمعیت بر منابع محدود تالاب، اجرای طرحهای توسعه متفاوت در حوضه آبخیز آن، تأثیرات چشمگیر و مخربی را بر این اکوسیستم ارزشمند برجای گذاشته است. واضح است که در هنگام اجرای طرحهای توسعه، در کنار منافع بدست آمده از طرح مورد نظر، ارزشهای محیط زیستی حایز اهمیت مربوط به منابع طبیعی اغلب بهصورت برگشتناپذیری تخریب شده، و یا از میان میروند. بههمین دلیل، تبدیل ارزشهای مختلف تالاب به ارزشهای کمی و اقتصادی، میتواند کمکی برای تصمیمگیرندگان در مقایسه گزینههای مختلف و اتخاذ تصمیم صحیح باشد. با توجه به اینکه ارزشهای غیر استفادهای یک تالاب، معمولاً کمتر مورد توجه تصمیمگیران قرار میگیرد و در تصمیمگیریها دخالت داده میشود در این تحقیق برای تعیین ارزشهای غیراستفادهای تالاب انزلی از روش ارزشگذاری مشروط استفاده شده است. برای ارزشگذاری اقتصادی تالاب با استفاده از روشهای اقتصادسنجی و استفاده از نرمافزار Eviews به وسیله مدل لوجیت به برآورد حداکثر تمایل به پرداخت بر اساس قیمتهای پیشنهادی اقدام شده است. بر این اساس، حداکثر تمایل به پرداخت پاسخدهندگان برای یک دورة زمانی نامحدود که در زمان حال تنزیل شده است، سالانه برابر 92/8803 تومان برآورد شده است.https://jes.ut.ac.ir/article_21472_95a2a7f727c302e7945d8277d3306d7b.pdfدانشگاه تهرانمحیط شناسی1025-8620365420100823Recreational Value Estimation of Anzali Wetland Using
Contingent Valuation Methodبرآورد ارزش تفرجگاهی تالاب انزلی با استفاده از
روش ارزیابی مشروط21473FAنیلوفرمحمودیدانشجوی کارشناسی ارشد اقتصادکشاورزی، دانشگاه زابلسمیهشیرزادی لسکوکلایهدانشجوی کارشناسی ارشد اقتصادکشاورزی، دانشگاه زابلمحمودصبوحی صابونیاستادیار گروه اقتصاد کشاورزی، دانشگاه زابلJournal Article19700101Anzali porter is one of the cities that is located in Gilan province, is important because it's recreational and tourism attraction in the region. Therefore, the study of recreational value can affect prediction requires, shortage removal and recreation expansion in the region. The purpose of current study is to estimate the recreational value of Anzali wetland with Contingent Valuation Method. Logit Model with Maximum Likelihood method was used for the examination of effective factors on individuals’ willingness to pay. Data was gathered by filling questionnaire and interviews with Anzali wetland visitors. Results show that, coefficients of suggestion price variable, wetland environmental quality, revenue and age was significant in 5% level, but other variables have not significant effect in 5% level to individuals’ willingness to pay. The average of individuals’ willingness to pay for recreation value of Anzali wetland and annual recreational value was counted about 14900 and 1490000000 Rails, respectively. Also, 60% of people have much motivation for cooperation in wetland optimization tasks. Environmental quality variable (pool environmental value) has positive effect on entrance fee. With consideration on the importance of tourism value of attractive environments and in order to achieve healthy and productive society and sustain economic development, it is essential for planners to pay much attention to important environmental quality, control and monitoring to achieve sustainable landscapes these regions and help more for increasing the social welfare with the development of appropriate possibilities and improve hygiene for the families in such places.بندر انزلی یکی از شهرستانهای استان گیلان است که به دلیل جاذبههای زیاد از مناطق تفریحی و گردشگری مهم است. بنابراین، مطالعة ارزش تفریحی آن میتواند در پیشبینی نیازها و رفع کمبودها و توسعة گردشگری در منطقه مؤثر باشد. هدف پژوهش حاضر، برآورد ارزش تفریحی تالاب انزلی، با استفاده از روش ارزشگذاری مشروط است. برای بررسی عوامل مؤثر بر میزان تمایل به پرداخت افراد، مدل لوجیت به روش حداکثر درست نمایی برآورد شد. دادههای مورد نیاز از طریق تکمیل پرسشنامه و مصاحبة حضوری با بازدیدکنندگان از تالاب انزلی جمعآوری شد. نتایج نشان داد که، ضرایب متغیرهای قیمت پیشنهادی، کیفیت زیست محیطی تالاب، درآمد و سن در سطح ? ? معنیدار بودند، اما سایر متغیرها در سطح ? ? اثر معنی داری بر تمایل افراد به پرداخت ندارند. متوسط تمایل به پرداخت افراد برای ارزش تفرجی تالاب انزلی حدود ????0 ریال و ارزش تفریحی سالانه آن برابر 1490000000 ریال برآورد شد. همچنین، ?? ? افراد دارای انگیزة قوی برای مشارکت در امور بهینه سازی تالاب هستند. متغیر کیفیت زیست محیطی (ارزش زیست محیطی تالاب) نیز به طور معنیداری بر قبول ورودیه اثر مثبت دارد. با توجه به اهمیتی که مردم برای بازدید از محیطهای جذاب قائلند و برای رسیدن به جامعهای سالم و تداوم پیشرفت و توسعه اقتصادی، شایسته است که برنامهریزان و مسئولان به بهبود کیفیت محیط زیست، کنترل و نظارت جهت نیل به توسعه پایدار مناظر طبیعی منطقه توجه بیشتر داشته و با گسترش امکانات مناسب برای خانوادهها و بهبود بهداشت در این گونه فضاها به منظور بالابردن رفاه جامعه کمک بیشتری کنند.https://jes.ut.ac.ir/article_21473_53362aaec96caace0725caf248648b4e.pdfدانشگاه تهرانمحیط شناسی1025-8620365420100823Environmental Impacts of Urban Utility Tunnel Construction
(Case Study: Urban Utility Tunnel District 22 of Tehran)آثار محیط زیستی احداث تونل مشترک تأسیسات شهری
(مطالعة موردی: منطقة 22 تهران)21474FAمریمرباطیکارشناس ارشد محیط زیست، دانشکدة محیط زیست و انرژی،واحد علوم و تحقیقات تهران دانشگاه آزاد اسلامیفریدهعتابیاستادیار دانشکدة محیط زیست و انرژی،واحد علوم و تحقیقات تهران ،دانشگاه آزاد اسلامیJournal Article19700101Urban facilities are necessary components of cities. In all grown and developed cities of the world there are tremendous network of facilities such as water and electric ties, water sewage drainage, water piping and gas piping. That has not been installed in proper depth underground and locations and with growing of the cities and consumption of population. They need to be replaced by excavating the pavement on the streets which creates practically traffic difficulties and some environmental problems. Current system of urban facilities distribution in Tehran have a lot of loses, the main cause of this, is creating branch without the necessary calculations and obsolescence of networks. Use of utility tunnels started from few decades ago in most European (France, UK, and Switzerland) and American countries. Inside the country accomplished some works about utility tunnels construction from few years ago for example urban utility tunnel construction in district 22 of Tehran. In this research the environmental conditions of investigated area (physicochemical, biological, social- economic) and field studies related to the tunnel constructions, measurement of sound and air pollutants in 6 monitoring station in construction and operation phase have been done. Then by using integrated matrix (Leopold - Saratoga) impacts of the utility tunnel constructions on the environmental parameters were studied. The findings indicated that utility tunnel construction have positive effects on social and economic environment such as job creation and improved( welfare facilities, urban transportation systems, quality of life and landscape), but also have some negative effects on physicochemical environment such as noise, and air pollutions .That negative effects can be decrease by applying proper management.در شهرهای امروزی شبکة گستردهای از تأسیسات مختلف نظیر آب، برق،گاز و لولههای جمعآوری فاضلاب وجود دارد. در اغلب اوقات محل و عمق کارگذاری تأسیسات بسیار ضعیف انجام شده و تعداد دفعات مورد نیاز برای انجام تعمیرات، یا اقدامات توسعهای که نیاز به آسفالت شکافی معابر دارد، افزایش یافته و باعث ایجاد مشکلات ترافیکی و تحمیل هزینههای سنگین بر شهر و شهروندان میشود. استفاده از تونل تأسیسات شهری از چند دهه قبل در اکثر کشورهای اروپایی و امریکایی آغاز شده است. در داخل کشور نیز از چند سال قبل اقداماتی صورت گرفته که از جمله میتوان به تونل تأسیسات شهری منطقة 22 که برای نخستین بار در کلان شهر تهران در حال اجراست، اشاره کرد. در این تحقیق به بررسی شرایط زیست محیطی منطقة 22 شهرداری تهران و انجام مطالعات میدانی در ارتباط با تونل در حال تأسیس پرداخته و با توجه به مطالعات انجام شده عمده آثار ساخت این تونل بر محیط فیزیکوشیمیایی (هوا و صوت )تحمیل میشود. اندازهگیری کیفی آلایندههای هوا و صدا در دو فاز ساختمانی و بهرهبرداری انجام شد؛ سپس با استفاده از ماتریس تلفیقی (لئوپلد-ساراتوگا) تأثیر عملیات احداث تونل بر مشخصههای محیطی بررسی شد. با توجه به نتایج حاصل، ساخت تونل تأسیسات شهری در بخش اجتماعی و اقتصادی دارای آثار مثبت شاخص همچون ایجاد شغل و درآمد، افزایش تسهیلات رفاهی، بهبود سیستم حمل ونقل شهری و... است و در بخش فیزیکوشیمیایی دارای برخی آثار منفی همچون ایجاد آلودگی صوتی، آلودگی خاک و هواست که با انجام مدیریت صحیح و اجرای اقدامات اصلاحی مناسب آثار منفی قابل کاهش هستند.https://jes.ut.ac.ir/article_21474_bfb08a4cc8bc3cc6318db0cead1e777c.pdfدانشگاه تهرانمحیط شناسی1025-8620365420100823The Evaluation Model for Function of Municipality’s Environment in Maintaining ISO14001:2004 Standard (Case Study: 7 Region Municipal in Tehran)مدل ارزیابی عملکرد محیط زیستی سازمانها در نگهداری استاندارد
ISO 14001:2004 (مطالعة موردی: شهرداری منطقة 7 تهران)21475FAآزیتافراشیدانشجوی دکتری محیط زیست دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهرانمهدیذکریا پناهگشتیدانشجوی کارشناسی ارشد کامپیوتر دانشگاه پیام نورنعمتالهخراسانیاستاد گروه محیط زیست و شیلات دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهرانJournal Article19700101ISO14001:2004 standard an active and effective element in city management system can improve function of municipality’s environment. It can be constant environment’s management. Despite many benefits of this system in municipality, maintaining is a great part that the function of municipality’s environment dependant on it. In this survey, to design a model for evaluation municipality’s environment’s function in order to keep this standard, multiple criteria’s evaluation was used. In first step, by studding texts and investigations that have done in this aspect and also interviewing with consulters and auditors of ISO14001:2004 standard in certification body, 13 criteria’s evaluation extracted by analyzes the data in software invivo8 and by Analytical Hierarchy Process procedure (AHP) criteria were weighted. The end for preparing a model, weighted linear combination procedure was used. Then by obtained model on 7 regions municipal in Tehran in 1387 that could be achieved ISO14001 Standard certification were done. Results show that the function of this municipality in maintaining this management system isn’t very rich and acting weakly. In this survey, it was proposed for improving environmental function of municipality, keeping of this standard in municipality could be considered.استاندارد ISO 14001 به عنوان عنصری مؤثر و فعال در سیستم مدیریت شهری، عملکرد محیط زیستی سازمانها را بهبود بخشیده، نظام مدیریت محیط زیستی را منسجم و استاندارد میسازد. با وجود فواید بسیاری که استقرار این نظام در سازمانها دارد نگهداری آن نیز از ارکان اساسی است که عملکرد محیط زیستی سازمان به آن وابسته است. در این مطالعه از ارزیابی چند معیاره به منظور طراحی مدل ارزیابی عملکرد محیط زیستی سازمانها برای نگهداری این استاندارد استفاده شد. در گام نخست با استفاده از مطالعة مقالات و پژوهشهای انجام شده در این زمینه و نیز مصاحبه با مشاوران و ممیزان استاندارد ISO 14001 در شرکتهای گواهیدهنده موانع و مشکلات مربوط به نگهداری این استاندارد شناسایی و براساس تجزیه و تحلیل این دادهها در نرمافزار Nvivo8بر پایه مراحل چرخه دمینگ از بین این موانع، 13معیار ارزیابی استخراج شد سپس با روش تجزیه و تحلیل سلسله مراتبی معیارهای حاصل وزندهی شدند و در گام بعدی برای ساخت مدل از روش ترکیب خطی وزنی (WLC) استفاده شد. مدل حاصل شده در شهرداری منطقة 7 تهران که بهمن 1387 موفق به اخذ گواهینامه استاندارد ISO 14001 شده بود اجرا شد و نتایج نشان داد که عملکرد این سازمان در نگهداری این نظام مدیریتی ضعیف بوده است. در این مطالعه پیشنهاد شد که به منظور بهبود عملکرد محیط زیستی سازمانها، نگهداری این استاندارد در سازمانها مورد تجدید نظر قرار گیرد.https://jes.ut.ac.ir/article_21475_ec18b0bc45f56b982dfa5fa4882e98d9.pdfدانشگاه تهرانمحیط شناسی1025-8620365420100823Representativeness Assessment of Protected Areas Network Emphasizing Plant Diversity in Charmahal & Bakhtiari, Iranارزیابی معرف بودن شبکة مناطق حفاظت شده با تأکید بر تنوع زیستی گیاهی (مطالعة موردی: استان چهارمحال و بختیاری)21476FAعلیجعفریدانشجوی دکتری برنامه ریزی محیط زیست، دانشکدة محیط زیست دانشگاه تهراناحمدرضایاوریدانشیار گروه برنامه ریزی و مدیریت محیط زیست، دانشکدة محیط زیست دانشگاه تهراننبیاللهیارعلیاستادیار گروه علوم جنگل، دانشکدة کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه شهرکردقدیرولیپورکارشناس آمار و سیستمهای اطلاعات جغرافیایی، معاونت برنامهریزی راهبردی استانداری چهارمحال و بختیاریJournal Article19700101In this study, we assessed the representativeness of protected areas in Charmahal & Bakhtiari province, Iran, in terms of vegetation types and endemic plants species as biodiversity surrogates. We applied "systematic conservation planning" procedure as our method. The conservation target for each vegetation types was determined based on their natural rarity and threats. One representation in existing and/or planned protected areas was also considered as endemic/rare plants species conservation targets. 7.43% of the study area is officially under protection; however 19 vegetation types out of 36 and 33 endemic/rare plants species out of 52 are not represented in the existing protected areas. Meanwhile, 14 endemic/rare species were represented only once and 12 vegetation types less than established targets. Representativeness of existing protected areas network can improve by adding new areas in an appropriate spatial configuration from forest types located in Bazoft valley and also Kallar mounts for covering rare plants species. The total area needed to meet the entire targets for all vegetation types was 15.61% of the study area which approximately was two times of the existing protected areas (7.43%) and a little more than statutory and planned protected areas together (14.76%).این مقاله به ارزیابی شبکة مناطق حفاظتشده استان چهارمحال و بختیاری از نظر معرفی انواع تیپها و گونههای گیاهی خاص آن استان به عنوان جانشین تنوع زیستی کل پرداخته است. مطابق روش "برنامهریزی سیستماتیک حفاظت" که در این تحقیق استفاده شده، در هر ارزیابی و برنامهریزی حفاظت تنوع زیستی، دو نوع هدف تعریف میشود: درصدی از سطح کل منطقة مورد مطالعه که میتواند به حفاظت اختصاص یابد و درصدی از هر عنصر تنوع زیستی، یا جانشین آن که مورد نظر حفاظت است. در این تحقیق هدف نوع دوم مد نظر بوده و بر اساس ارزشهای بومشناختی و تهدیدهای موجود برای هر تیپ گیاهی محاسبه شده است. همچنین یک بار حضور در مناطق حفاظت شده به عنوان هدف حفاظتی هر یک از گونههای گیاهی نادر تعیین شد. از 36 تیپ و 52 گونه نادر گیاهی موجود در استان،19 تیپ و 33 گونه به طور کلی در مناطق حفاظت شده موجود معرفی نشدهاند، 14 گونه فقط یک بار و 12 تیپ کمتر از حد اهداف تعیین شده در مناطق حفاظت شده، یا شکار ممنوع وجود دارند. مساحت کل مورد نیاز برای برآورده شدن اهداف تعیین شده برای تمام تیپهای گیاهی 61/15 درصد از استان است که تقریبا دو برابر سطح مناطق حفاظت شده موجود (43/7 درصد) و کمی بیش از سطح حفاظتی موجود با احتساب مناطق شکار ممنوع (76/14 درصد) است. برای بر آورده شدن اهداف تعیین شده برای تیپها و گونههای گیاهی به جای بخش وسیعی از مناطق شکار ممنوع موجود که کارایی کمی در حفاظت تنوع زیستی گیاهی دارند اختصاص 18/8 درصد از سطح استان ترجیحاً از بخش جنگلی به منظور پوشش دادن تیپهای گیاهی جنگلی و بخشهایی از کوه کلار و دره بازفت برای پوشش دادن گونههای گیاهی نادر پیشنهاد می شود.https://jes.ut.ac.ir/article_21476_a6a9c9e1621566d63c7e916f340a72c4.pdfدانشگاه تهرانمحیط شناسی1025-8620365420100823A Knowledge-Based Approach to Urban Growth Modeling in Gorgan City Using Logistic Regressionاتخاذ رهیافت اطلاعات محور با کاربرد روش رگرسیون لجستیک
برای مدلسازی توسعة شهری گرگان21477FAحمیدرضاکامیابکارشناسی ارشد مهندسی منابع طبیعی- محیط زیست دانشگاه تربیت مدرس تهرانعبدالرسولسلمان ماهینیدانشیار گروه محیط زیست دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگانسید محسنحسینیدانشیار گروه جنگلداری دانشگاه تربیت مدرس تهرانمهدیغلامعلیفرددانشجوی دورة دکتری آلودگی دریا دانشگاه تربیت مدرس تهرانJournal Article19700101The logistic regression (LR) method, as an empirical estimation method, was used to model urban growth in Gorgan city between the years 1987-2001. Three groups of variables including Social-economic, land use and biophysical variables were used. Similarity among variables is probable. To remove the correlated variables, covariance was calculated and distance to administrative, sporting centers and cities, with covariance greater than 0.9, were deleted from the group of independent variables. Relative operating characteristic (ROC), was used to assess success of modeling approaches and to assess the model sensitivity for independent variables remove. ROC value for the LR with full data was 0.87. Using probability image of urban growth predicted by the LR model, which shows likelihood for land use change to urban use in future; urban distribution patterns for the years 2010, 2020, 2030 and 2040 were created. New urban location is selected from the cells with the most likelihood for land use change. Also, the relative effect of the 10 predictor variables were evaluated through ROC using 10 reduced-variable models and the full model. Cultivated areas and pasture were the most influential variables in comparison with the others in driving urban growth. This shows that present land use has the most important rule in urban growth in Gorgan city.به منـظور مدلسـازی توسعة شهری برای شـهر گـرگان طی دورة زمـانی1987- 2001 از روش مدلسازی رگرسیون لجستیک که از روشهای برآورد تجربی است استفاده شد. برای انجام این عمل از سه گروه متغیر مستقل شامل متغیرهای اجتماعی- اقتصادی، بیوفیزیکی و کاربری زمین استفاده شد. برای حذف متغیرهای همبسته، کوواریانس بین متغیرها مورد بررسی قرار گرفت و با توجه به نتایج تحلیل، متغیرهای فاصله از مناطق اداری، رفاهی و مناطق شهری به دلیل کوواریانس بیش از 9/0 از بین متغیرها حذف شد. برای بررسی صحت مدلسازی و ارزیابی متغیرها در مرحله حساسیتسنجی مدل به متغیرهای مستقل از روش ROC استـفاده شـد و میزان آن برای مدل با دادههای کامل 87/0 برآورد شد. با بـهرهگیری از تصویر احتمال حاصل از این مدل که احتمال تغییر کاربری به کاربری شهری را برای آینده نشان میدهد، الگوی رشد شهری منطقه مورد مطالعه برای سالهای 2010، 2020، 2030 و 2040 استخراج شد. برای استخراج این نقشهها، مناطق با بالاترین احتمال از تصاویر احتمال جدا شدند. براساس حساسیت سنجی مدل به حذف متغیرهای مستقل با استفاده از ROC و مقایسة آن با مدل کامل، میزان اثر 10 متغیر مختلف بر رشد شهری گرگان مشخص شد. در بین متغیرهای مورد استفاده، کاربریهای کشاورزی و مرتعی مؤثرترین دادهها برای رشد شهری گرگان در مقایسه با متغیرهای دیگر بودند که نشان از آن دارند کاربری های فعلی منطقه و بویژه تبدیل زمین های زراعی و مرتعی نقش مهمی در رشد شهری در گرگان داشته است.https://jes.ut.ac.ir/article_21477_88d0e9d72f0914045721e39afa6b215a.pdfدانشگاه تهرانمحیط شناسی1025-8620365420100823Determination of Optimum Portion use of Various Transportation Systems to Decrease the Ecological Footprint of Tehranتعیین تناسب بهینة استفاده از انواع شیوههای حمل و نقل با هدف
کاهش جای پای اکولوژیک در شهر تهران21478FAشهرزادفریادیاستادیار گروه برنامه ریزی و مدیریت محیط زیست دانشگاه تهرانپریماهصمد پورکارشناس ارشد برنامه ریزی مدیریت و آموزش محیط زیست دانشگاه تهرانJournal Article19700101Ineffective transport system in large cities including Tehran, creates important environmental problems such as increases in fuel consumption resulting in loss of large amounts of non renewal natural resources.The increasing of oil consumption in Tehran city is mostly for the inefficiency of transportation systems. This problem is one of the main causes of destruction and ending of environmental resources. The main aim of this research is to determine the optimum portion use of various transportation systems to decrease oil consumption and environmental degradation. For this aim the oil consumption of each transportation system per each traveler and the equal land area to produce that amounts of oil are calculated and analysis by ecological footprint method. The results of analysis show that subway with .003 m2 land per each traveler has the least oil consumption which is equal to 1400 private car traveler as the highest oil consumption. That means .071 private car traveler could be the best distribution of transportation systems per each subway traveler. Considering this rate and forecasting of population for the year 1405, the optimum scenario for the least oil consumption has been determined.ناکارامدی سیستم حمل و نقل در کلان شهرها از جمله تهران، علاوه بر ایجاد مسائل خاص ترافیکی، مسائل محیط زیستی مهمی همچون افزایش مصرف سوخت و در نتیجه از بین رفتن مقادیر زیادی از منابع تجدیدناپذیر طبیعی را بوجود میآورد. افزایش میزان مصرف سوخت در تهران به طور عمده ناشی از عدم وجود سیستم حمل و نقل منسجم و کارآمد است که این مسئله خود از مهمترین علتهای کاهش منابع محیط زیستی کشور است. هدف اصلی این تحقیق تعیین نحوة استفاده بهینه و مطلوب از انواع وسایل سیستم حمل و نقل درون شهری برای کاهش مصرف سوخت و در نتیجه کاهش تخریب و غارت محیط زیست است. برای نیل به این هدف مقدار مصرف سوخت انواع وسیله نقلیه به ازای هر مسافر و سپس مقدار زمین معادل که تأمینکننده میزان سوخت برای هر فرد است، با استفاده از روش جای پای اکولوژیکی محاسبه شد. نتایج بررسیهای صورت گرفته نشان میدهد که مترو با کسب 003/0 مترمربع زمین به ازای هر مسافر کمترین مقدار مصرف را، که معادل مقدار مصرف 1400 مسافر خودروی شخصی که بیشترین مقدار مصرف را دارا است به خود اختصاص داده است. به بیانی دیگر، بهترین توزیع مسافر آن است که به ازای هر یک مسافر مترو، 071/0 مسافر خوردور شخصی وجود داشته باشد. با در نظر گرفتن این تناسب و پیشبینی جمعیت در سال 1405 بهترین سناریو جهت به حداقل رساندن مصرف سوخت و کاهش منابع محیط زیستی برای انواع وسایل حمل و نقل مشخص شده است.https://jes.ut.ac.ir/article_21478_0cc1f73022da5be1562dc749aa1865af.pdfدانشگاه تهرانمحیط شناسی1025-8620365420100823Identifying the Role of Natural Features in Forming Ancient Settlement of Takht-e Soleyman by Using Satellite Imagesشناسایی نقش ساختارهای طبیعی در شکلگیری منظر فرهنگی سکونتگاه
باستانی تخت سلیمان با استفاده از فناوری نوین دورسنجی21479FAهماایرانی بهبهانیدانشیاردانشکده محیط زیست دانشگاه تهرانبهرنگبهرامیدانشکده محیط زیست دانشگاه تهرانفیروزهآقا ابراهیمی سامانیدانشکده محیط زیست دانشگاه تهرانرویاساعتیانکارشناس ارشد معماری، سازمان میراث فرهنگیJournal Article19700101Takab-e Afshar in the north – west of Iran. It is in a mountainous area near the cities of Dandi in Zanjan, and Takab in west Azerbaijan, lies a complex of historical and natural properties among which stands the world heritage properties of Takht-e soleyman with all its features. The present protective buffers for this site have been defined without considering the natural and cultural landscape that are the major criteria having unique roles in their development. In this study, modern technologies like satellite data processing and image analysis have been applied besides field studies and environmental interpretations together with different scientific data such as geology, botany, hydrology, hydrogeology, Tectonic, and etc. Studying the historical, natural and cultural context and consistency of Takab-e Afshar region can lead to identifying a more suitable protective margin for integrated conservation of Takht-e soleyman cultural landscape as a unified concept and also prevent its destruction.با وجود مطالعات گستردهای که در زمینههای مختلف هنر، معماری، باستانشناسی و تاریخی منطقه تکاب افشار و محوطه باستانی تخت سلیمان تاکنون انجام شده است، در مورد ساختار های طبیعی تشکیل دهنده منظر منطقه و تاثیرگذاری این ساختارها و تعاملات بین آنها، اطلاعات اندکی موجود است. هدف از این مقاله معرفی و شناسایی نقش ساختارهای طبیعی در شکلگیری منظر فرهنگی تکاب افشار-تخت سلیمان با استفاده از پردازش و تفسیر دادههای ماهوارهای TM، ETM+ و Quick bird و مستندسازی بستر طبیعی و تاریخی منطقة تخت سلیمان تکاب آذربایجان غربی است. این روش از جدیدترین شیوههای مطالعه و تحلیل پهنههای تاریخی- طبیعی است. در این روش تفاوت در معیارهایی چون بافت، اندازه، زمینه رنگی، شکل و الگوی عناصر و بررسی همایندی این معیارها و تطبیق آنها با ویژگیهای ساختاری محیط و رویهماندازی و تکمیل اطلاعات در سیستم نرم افزاری GIS بر اساس الگوهای مناسب با منطقه مورد مطالعه و تطابق با مطالعات میدانی تخصصی در زمینههای مختلف، مورد تحلیل قرار گرفته و منجر به تأمین اطلاعات دقیق و گستردة محیط طبیعی و ساختارهای فیزیکی منظر ساز در منطقه میشود. با توجه به اهمیت مقوله نوین مرمت و حفاظت جامع محیطی مناظر فرهنگی، دستاوردهای این تحقیق راهگشای طرح حفاظت جامع و مرمت محیطی منطقه است. این روش هم اکنون در ارتباط با برخی از مناظر فرهنگی ثبتی در فهرست میراث جهانی در کشور ایران و در معدودی از کشورهای پیشرفته بهکار برده میشود.https://jes.ut.ac.ir/article_21479_de827ffc2c6e479c24ebc6a7326b7321.pdf