دانشگاه تهران محیط شناسی 1025-8620 38 3 2012 11 21 The Interactive Effects of Crude Oil and N forms on C Mineralization and Microbial Biomass of a Clay Soil اثرات متقابل نفت خام و ترکیبات مختلف نیتروژن بر معدنی شدن کربن و زیست‌توده میکربی در خاک رسی 1 16 29144 10.22059/jes.2012.29144 FA سمائه نمازی کارشناس ارشد بیولوژی و بیوتکنولوژی خاک، دانشکدة کشاورزی، دانشگاه شهرکرد فایز رئیسی دانشیار گروه خاک‌شناسی، دانشکدة کشاورزی، دانشگاه شهرکرد شجاع قربانی دشتکی استادیار گروه خاک‌شناسی، دانشکدة کشاورزی، دانشگاه شهرکرد Journal Article 1970 01 01 Toxicity and damages caused by soil pollution with crude oil and its microbial responses may depend on nitrogen bioavailability and its form. So, the main objective of this study is to investigate the effects of crude oil and various forms of N consumption on C mineralization and microbial biomass. The experiment was done in the form of factorial (3×4) design using CRD (completely randomized design) in 3 replicates under laboratorial condition during 126 days. To this intention, clayey soil samples were first contaminated with crude oil levels of 5% and 10% and then, to reduce the toxic effects of crude oil on soil microbial activities, nitrogen salts of KNO3, NH4Cl, and the mixture of them were added. Soil samples were placed at 25±1°C in incubator. C mineralization and microbial biomass were measured at specific intervals. The results indicated that total C mineralization rate was not affected by N application to clayey soil (P>0.05). But the limitation of C caused the microbial activity and consequently total C mineralization to be increased with the addition of crude oil levels. The addition of crude oil and nitrogen simultaneously, did not affect microbial respiration rate, too (P>0.05). All the N treatment and high level of pollutant (crude oil 10%) caused the enhancement of soil microbial biomass C. But in crude oil 5%, an increase of microbial biomass C was shown in the control and NO3 treatments, while this parameter decreased in NH4 and NH4+NO3 treatments. In conclusion, crude oil stimulates microbial activity and biomass by reason of containing C and the other nutrients and also biodegradability of some of its compounds and derivatives. Its toxic elements and compounds have inhibitory effects on microbial communities. However, N addition to crude oil contaminated soils may cause the reduction of harmful effects of toxic hydrocarbon compounds. سمی‌بودن و آسیب‌های ناشی از آلودگی خاک به نفت خام و پاسخ رشد و فعالیت‌های میکربی خاکهای آلوده به توانایی دسترسی به نیتروژن و شکل آن بستگی دارد. هدف از این پژوهش، بررسی اثر مصرف همزمان نفت خام و ترکیبات مختلف نیتروژن بر معدنی شدن کربن و زیست‌تودة میکربی است. بدین منظور، ابتدا نمونه‌های خاک در سطوح 5 و 10% نفت خام آلوده شدند. سپس، از نمک‌های نیتروژن‌دار نیترات پتاسیم، کلرید آمونیوم و مخلوطی از این دو نمک به منظور کاهش آثار سوء نفت خام بر فعالیت ریزجانداران خاک استفاده شد. این آزمایش به صورت فاکتوریل 4×3 در قالب طرح پایه کاملاً تصادفی در سه تکرار و در شرایط آزمایشگاهی طی 126 روز انجام شد. نمونه‌ها تا پایان آزمایش در دمای 1±25 درجه سانتیگراد در داخل انکوباتور نگهداری شدند. معدنی شدن کربن هر هفت روز یک‌بار و کربن زیست‌توده میکروبی در فواصل ماهانه مورد سنجش قرار گرفت. نتایج نشان داد کاربرد نیتروژن در خاک رسی تأثیری بر میزان معدنی شدن تجمعی کربن نداشت (منظور از میزان معدنی شدن تجمعی کربن، همان کربن معدنی شده در انتهای 126 روز انکوباسیون است). با وجود این، محدودیت کربن در این خاک سبب شد با افزودن نفت خام به خاک، فعالیت میکربی و به تبع آن معدنی شدن تجمعی کربن افزایش یابد. تمام تیمارهای نیتروژن به همراه سطح بالای آلاینده (10? نفت خام) سبب افزایش کربن زیست‌تودة میکربی خاک شدند، در حالی‌که در سطح 5? نفت خام تیمارهای بدون نیتروژن و NO3 موجب افزایش و تیمارهای NH4 و NH4+NO3 موجب کاهش کربن زیست‌توده میکربی شدند. https://jes.ut.ac.ir/article_29144_ff5ca42e225420550f6772cef7b865f0.pdf

دانشگاه تهران محیط شناسی 1025-8620 38 3 2012 11 21 Magnetic Susceptibility and its Relationship with the Concentration of Selected Heavy Metals and Soil Properties in Surface Soils of the Isfahan Region پذیرفتاری مغناطیسی و ارتباط آن با غلظت برخی فلزات سنگین و خصوصیات خاکهای سطحی اطراف اصفهان 17 26 29145 10.22059/jes.2012.29145 FA زهرا دنکوب کارشناسی ارشد، گروه خاک‌شناسی، دانشکدة کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان حسین خادمی استاد گروه خاک‌شناسی، دانشکدة کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان شمس اله ایوبی دانشیار گروه خاک‌شناسی، دانشکدة کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان Journal Article 1970 01 01 In order to investigate the soil magnetic susceptibility and its relationship with the concentration of selected heavy metals and soil properties, a total of 158 composite surface soil samples (0-5 cm) were taken from an area of about 700 km2. Locations of the sampling sites were determined using a GPS and their land uses were recorded. The in situ magnetic susceptibility for the topsoil samples was measured by Bartington MS2F sensor in the field. Magnetic susceptibility (?lf) was also measured at low frequency (0.46 kHz) using a Bartington MS2 dual frequency sensor. Besides, the concentration of total copper (Cu), zinc (Zn), lead (Pb), manganese (Mn), iron (Fe), nickel (Ni), chromium (Cr) and cobalt (Co) was measured in all the soil samples. Selected soil properties including pH, electrical conductivity, organic matter, calcium carbonate equivalent and gypsum were also determined to understand the relationships between magnetic susceptibility and soil properties. The concentration of Cu, Zn, Pb, Mn and Fe are positively correlated with magnetic properties which could be attributed to an input from traffic emissions and industrial activities. A significant negative correlation was found between ?lf and gypsum and electrical conductivity. This could be due to the fact that any increase in soluble salts and gypsum in soil causes the dilution effect for magnetic minerals. Moreover, the results of multiple regression analysis between ?lf with heavy metal concentrations and soil properties indicated that LnPb, LnZn, LnFe and Cr and percentage of sand, gypsum and SOM could explain approximately 76% of the total variability of ?lf in the study area. The results of the in situ magnetic susceptibility showed that 71% of the total variability of MS2F could be explained by LnPb, LnMn and percentage of sand, gravel, gypsum and SOM in the study area. به منظور بررسی پذیرفتاری مغناطیسی خاک و ارتباط آن با غلظت برخی فلزات سنگین و خصوصیات خاکهای سطحی منطقه اصفهان تعداد 158 نمونه مرکب خاک از عمق 0 تا 5 سانتیمتری از منطقه‌ای به وسعت 700 کیلومتر مربع برداشته شد و موقعیت نقاط با دستگاه GPS تعیین شد. پذیرفتاری مغناطیسی درجای خاک با استفاده از حسگر MS2F در صحرا در همه نقاط اندازه‌گیری شد. پس از آماده‌سازی نمونه‌ها مقدار پذیرفتاری مغناطیسی در فرکانس kHz 46/0 (lf?) نیز اندازه‌گیری شد. همچنین غلظت کل برخی فلزات سنگین و ویژگی‌های خاک شامل pH، هدایت الکتریکی، بافت، سنگریزه، ماده آلی، کربنات کلسیم معادل و گچ در نمونه‌ها تعیین شد. نتایج نشان داد که غلظت فلزات مس، روی، سرب، آهن و منگنز همبستگی مثبت و معنی‌داری با پذیرفتاری مغناطیسی دارند که می‌تواند به دلیل انتشار آلودگی‌های حاصل از ترافیک و فعالیت‌های صنعتی در منطقه مطالعاتی باشد. نتایج تجزیه‌وتحلیل رگرسیون خطی چندگانه با روش گام‌به‌گام نشان داد که فلزات Pb، Cr، Zn و Fe و درصد شن، گچ و مادة آلی تقریباً 76 درصد از کل تغییرات پذیرفتاری مغناطیسی در فرکانس پایین را توجیه می‌کنند. معادله رگرسیونی به دست آمده بین پذیرفتاری مغناطیسی درجا با خصوصیات خاک و غلظت عناصر سنگین نشان داد که 71 درصد از تغییرات پذیرفتاری مغناطیسی درجا با فلزات Pb و Mn و درصد شن، سنگریزه، گچ و ماده آلی در خاکهای منطقه توجیه می‌شوند. بنابراین، بر اساس اندازه‌گیری پذیرفتاری مغناطیسی می‌توان میزان آلودگی خاک به برخی فلزات سنگین را پیش‌بینی کرد. https://jes.ut.ac.ir/article_29145_da52d5442b6896b7d4694769fe1358b8.pdf

دانشگاه تهران محیط شناسی 1025-8620 38 3 2012 11 21 Identification of Heavy Metals Contamination at Bushehr Mangroves شناسایی آلودگی فلزات سنگین در جنگل‌های مانگرو استان بوشهر 27 36 29146 10.22059/jes.2012.29146 FA علی داوری کارشناسی ارشد محیط زیست، گروه محیط زیست دانشکدة منابع طبیعی دانشگاه تهران افشین دانه‌کار دانشیار محیط زیست، گروه محیط زیست دانشکدة منابع طبیعی دانشگاه تهران نعمت الله خراسانی استاد محیط زیست، گروه محیط زیست دانشکدة منابع طبیعی دانشگاه تهران آرش جوانشیر استادیار شیلات، گروه شیلات دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران Journal Article 1970 01 01 Mangrove trees occur along the coastal areas of Bushehr province, south Iran and these plants have been used in traditional medicine and fodder for centuries. Heavy metals are known to pose a potential threat to terrestrial and aquatic biota. However, little is known on the levels of heavy metals found in mangrove in Iran. To understand levels of heavy metals and identified heavy metal source, we used mathematical methods. Principal components analysis (PCA) is a multivariate statistical technique capable of discerning patterns in large environmental datasets. Typically, PCA has been used to examine the spatial variability of contaminants. However, it has also been used to discriminate between contaminant sources and to identify key variables for environmental monitoring purposes. Surface mangrove sediments (0–10 cm) collected from three mangrove sites in Bushehr, northern Persian Gulf were sampled for metal contamination analysis in April 2009. The concentrations ranged (in µg g-1 dry weight): Al, 1795-30240; Fe,6425-51530; Cd, 0.6-3.45; Cu, 14.1-98.28; Ni, 14.1-204.54; Pb, 34.15-191.6; V, 57.38-825.26 and Zn, 44.91–306.15; respectively. Reducing the in?uence of grain size using granulometric normalisation mean that other factors affecting metal variability, including mineralogy, anthropogenic sources and oil pollution, could be identi?ed and interpreted more clearly. در مناطق ساحلی استان بوشهر در جنوب کشور ایران درختان مانگرو وجود دارد که این گیاهان قرن‌هاست به عنوان دارو‌های سنتی و همچنین علوفه دام مورد استفاده مردم بومی قرار می‌گیرند. دانسته‌های اندکی در بارة سطوح فلزات سنگین در جنگل‌های مانگرو ایران وجود دارد. به منظور تعیین سطوح فلزات سنگین و شناسایی منابع آنها در این پژوهش از روشهای آماری تجزیه به مؤلفه‌های اصلی (PCA) بهره گرفته شد که نقش اساسی در نمایش پراکندگی‌های الگوها در محیط زیست دارد. به طور کلی PCA برای تجزیه و تحلیل تغییرپذیری فضایی آلاینده‌ها استفاده می‌شود ولی در تعیین منابع آلودگی و شناسایی منابع کلیدی آلاینده‌ها برای اهداف پایش محیط زیست نیز از توانایی ویژه‌ای برخوردار است. در این مطالعه رسوبات سطحی (صفر تا 10 سانتیمتر) سه رویشگاه مانگرو استان بوشهر واقع در مجاورت فعالیت‌های توسعة نفت و گاز پارس جنوبی به منظور تجزیه‌و‌تحلیل فلزات سنگین در بهار سال 1388 نمونه برداری شد. دامنة غلظت فلزات سنگین به ترتیب برای آلومینیم، آهن، کادمیوم ، مس ، نیکل، سرب ، وانادیوم و روی برابر با؛ 89/14511، 72/30736، 72/1، 04/46، 14/64، 8/94، 33/311 و 46/181 میکرو گرم بر گرم تعیین شد. نتایج تحلیل‌های PCA نیز نشان داد که با کاهش اثر دانه‌بندی با نرمال کردن داده‌های فلزات سنگین با میزان ذرات کوچکتر از 63 میکرون رسوب، عواملی که تغییرپذیری فلزات را تحت تأثیر قرار می‌داد مانند مینرالوژی، منابع آلاینده‌های مصنوعی و منابع آلودگی نفتی به طور کامل قابل شناسایی و تفسیر است. https://jes.ut.ac.ir/article_29146_a69c7172d78a4d37e6020b5ad4fbd1d0.pdf

دانشگاه تهران محیط شناسی 1025-8620 38 3 2012 11 21 An Investigation of Mercury Bioaccumulation and its Relation with Selenium in the Muscle and Liver Tissues of Milk Shark (Rhizoprionodon acutus) بررسی تجمع زیستی جیوه و ارتباط آن با سلنیوم در بافت عضله و کبد کوسه چاک لب (Rhizoprionodon acutus) 37 46 29147 10.22059/jes.2012.29147 FA احمد ترسلی کارشناس ارشد محیط زیست، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه تربیت مدرس عباس اسماعیلی ساری استاد گروه محیط زیست دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه تربیت مدرس تورج ولی نسب دانشیار مؤسسة تحقیقات شیلات ایران Journal Article 1970 01 01 Mercury and selenium concentrations were analyzed in the muscle and liver of milk shark (a dominant shark species in the Persian Gulf) from the coast of Bandar Abbas. A research project was designed to compare the level of accumulation Hg and its interaction with Se in milk shark. Hg concentration for each sample was determined by an Advanced Mercury Analyzer (LECO, AMA 254) and Se was assayed using a Graphite Furnace Atomic Absorption Spectrophotometry (Perkin Elmer 3030).The average ±S.D. of Hg and Se in the muscle and liver tissues were (0.06±0.02, 0.09±0.02 µg/g wet wt) and (0.53±0.16, 0.31±0.05 µg/g wet wt) respectively. A positive correlation between mercury concentration in the muscle and liver tissues with weight and length variables were statistically significant (p<0.05).The average of Hg and Se in liver tissue was significantly more than in muscle tissue (p<0.05). In this study, approximately 45% of the liver samples showed levels above the limit established by WHO and FAO. The accumulation of Se in the muscle and liver of milk shark showed a positive correlation with Hg concentration. The molar ratio of Se: Hg in the both tissue were above 1.0. These results suggest a detoxifying mechanism of Se through Se-Hg complexes. In this study, the mean Se-HBV in the muscle is positive; therefore Se concentration is sufficient for detoxification of Hg. In this index, 27% of the liver samples were negative. غلظت جیوه و سلنیوم در بافت‌های عضله و کبد کوسه چاک لب (‌Rhizoprionodon acutus) به عنوان یکی از کوسه ماهیان غالب خلیج فارس در سواحل بندرعباس ارزیابی شد تا ضمن مطالعه غلظت جیوه تجمع یافته در این کوسه ماهی، ریسک بهداشتی جیوه در تقابل با فلز ضروری سلنیوم نیز بررسی شود. غلظت جیوه با دستگاه پیشرفته (LECO, AMA 254) Mercury Analyzer و غلظت سلنیوم با دستگاه جذب اتمی کورة گرافیتی (GF-AAS, Perkin Elmer 3030) تعیین شد. میانگین (SD±) غلظت جیوه و سلنیوم در بافت عضله (به‌ترتیب02/0±07/0 و02/0±09/0 میکروگرم بر گرم وزن تر) و در بافت کبد (به‌ترتیب 16/0±53/0 و 05/0±31/0میکروگرم بر گرم وزن تر) به‌دست آمد. غلظت جیوه و سلنیوم در بافت‌های عضله و کبد با متغیرهای زیستی طول و وزن، همبستگی مثبت و معنی‌داری از خود نشان داد (05/0‌>p). میانگین غلظت جیوه و سلنیوم در بافت کبد به صورت معنی‌داری بیشتر از بافت عضله بود (05/0‌>p). در این مطالعه غلظت جیوه در 45% از نمونه‌های بافت کبد بالاتر از حد استانداردهای FAO و WHOبودند. از طرفی تجمع سلنیوم در عضله و کبد کوسه چاک لب همبستگی مثبت و معنی‌داری با غلظت جیوه نشان داد(01/0‌>p) به‌گونه‌ای که نسبت مولی سلنیوم به جیوه (Se:Hg) در هر دو بافت بالاتر از یک بود. این نتیجه نشان دهندة کاهش اثر سمی‌ جیوه از طریق تشکیل کمپلکس Se-Hg است. همچنین در این تحقیق، میانگین شاخص ارزش بهداشتی سلنیوم (Se-HBV) در نمونه‌های بافت عضله مثبت بود، بنابراین میزان سلنیوم برای رفع مسمومیت ناشی از حضور جیوه کفایت می‌کند. در حالی‌که این شاخص در 27% از نمونه‌های بافت کبد منفی به‌دست آمد. https://jes.ut.ac.ir/article_29147_32564cf4dfa8e8b73fcebf72d4b0ce1a.pdf

دانشگاه تهران محیط شناسی 1025-8620 38 3 2012 11 21 Determination and Dispersion Modeling of VOC Emissions from Liquid Storage Tanks in Asalouyeh Zone تعیین میزان انتشار و مدل‌سازی نحوة پراکنش آلاینده‌های ترکیبات آلی فرار ناشی از تبخیر سطحی از مخازن ذخیره‌ای واقع در منطقة عسلویه 47 60 29148 10.22059/jes.2012.29148 FA خسرو اشرفی استادیار گروه مهندسی محیط زیست، دانشکدة محیط زیست دانشگاه تهران مجید شفیع‌پور استادیار گروه مهندسی محیط زیست، دانشکدة محیط زیست دانشگاه تهران محمد سلیمیان دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی عمران محیط زیست، دانشکدة محیط زیست دانشگاه تهران محمودرضا مومنی دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی عمران محیط زیست، دانشکدة محیط زیست دانشگاه تهران Journal Article 1970 01 01 Air pollution is one of the most challengeable problems in the Asalouyeh zone. In order to reduce the air pollutants emission and their effects it is necessary to recognize the amount and spatial dispersion of air pollutants. Hence in this paper, evaporative losses of the stored liquids from 16 tanks of an oil company in Asalouyeh zone, are determined using TANKS 4.0.9d and then dispersion of VOCs emission from storage tanks are simulated by AERMOD model and over an area with dimension of with resolution of 150 m and in 5 vertical layers including ground surface, 2 m, 10 m, 20 m and 30 m layers. Model is run for 12 months meteorological data (year 2009) and simulation was done for 1 hr, 3 hr, 8 hr, 24 hr, 1 month, and 12 months averaging concentration. As results liquid storage tanks of related company emit 233336987 gr (~ 233 Ton) VOCs pollutants to atmosphere per year. Maximum concentrations occur in 20 m height. Spatial dispersion of VOCs pollutants shows that at first half of year 2009 north westerly wind (315 degree) was more effective but at second half of year 2009 south easterly wind (135 degree) was prominent. آلودگی هوا به عنوان یکی از چالش‌های پیش‌روی منطقة عسلویه به‌شمار می‌رود و نخستین گام برای کنترل و کاهش هرچه بهتر و مؤثرتر آلاینده‌های هوا، تعیین میزان انتشار آلاینده‌ها و شناسایی نحوه پراکنش آنها در این منطقه صنعتی است، بنابراین در این مقاله و در قالب مطالعه‌ای موردی، میزان انتشار آلاینده‌های ترکیبات آلی فرار ناشی از تبخیر سطحی، از 16 مخزن واقع در یکی از پالایشگاههای میدان گازی پارس جنوبی که حاوی 13 نوع مایع آلی مختلف هستند، با نرم افزار TANKS 4.0.9d تعیین شده و در ادامة نحوة پراکنش این آلاینده‌ها با استفاده از مدل پراکنشی AERMOD در منطقه‌ای با وسعت 15 15 کیلومتر مربع با فاصله شبکه‌ای 150 متر، در 5 ارتفاع (سطح زمین، 2، 10، 20 و 30 متری) و در دوره آماری 12 ماهه (سال 2009 میلادی)، برای متوسط‌های زمانی 1، 3، 8، 24 ساعته و همچنین دورة آماری یکماهه و یکساله انجام گرفت و در پایان مشخص شد که از مخازن ذخیره‌ای این پالایشگاه، سالانه تقریباً 233 تن آلاینده‌های VOC منتشر می‌شود که سهم مخازن با سقف شناور خارجی با میزان انتشار تقریباً 47 تن در سال 08/20 درصد، و سهم مخازن با سقف ثابت عمودی با میزان انتشار سالانه تقریباً 186 تن، 92/79 درصد است. همچنین پس از شبیه‌سازی پراکنش این آلاینده‌ها در منطقه مشخص شد که بیشترین غلظت‌ها در تمامی متوسط‌های زمانی، در ارتفاع 20 متری از سطح زمین رخ می‌دهند، و این درحالی‌است که در نیمه اول سال 2009 باد شمال غربی (315 درجه)، و در نیمه دوم سال 2009 باد جنوب شرقی (135 درجه) منطقه را بیشتر تحت تأثیر قرار می‌دهد. https://jes.ut.ac.ir/article_29148_ee55297e185e9880a1c134e3857436e0.pdf

دانشگاه تهران محیط شناسی 1025-8620 38 3 2012 11 21 Investigation of Arsenic Anomalies in Water Resources of Sahand Dam بررسی آنومالی آرسنیک موجود در منابع آب سد سهند 61 74 29149 10.22059/jes.2012.29149 FA عطاالله ندیری دانشجوی دکترای هیدروژئولوژی، گروه زمین شناسی، دانشگاه تبریز اصغر اصغری مقدم استاد دانشکده علوم طبیعی، گروه زمین شناسی، دانشگاه تبریز فریبا صادقی دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه زمین شناسی، دانشگاه تبریز حسین آقایی کارشناس ارشد آب زیرزمینی، گروه زمین شناسی، دانشگاه تبریز Journal Article 1970 01 01 Sahand Dam with 135 Mm3 storage located in southwest of Hashtroud city is one of the important dams of East Azarbijan. Water storage of this dam supply drinking, industrial water demand of Hashtroud city. Furthermore, it used for irrigation of 11 hectares of the sector land. According to importance of this water resource, quality of dam reservoir water and related surface water and ground water resources were monitored in recent eight years (1388-1381). The results of analyzed 308 water samples from study area, which include physical parameter (EC, pH, COD, BOD)major(Ca2+, Mg2+, Na+, K+, , , , ), minor (PO4-3, NO3-, NH4-)and trace (Fe, Mn, Pb, Zn, Cd, Cu, As)ions show arsenic anomalies in the sector. However, arsenic concentration of some of the water resources which related to Dam storage is tenfold of WHO standard(10ppb). The aim of this research is the investigation of hydro chemical anomalies in stored water of Sahand Dam and related surface and ground water resources and determination of their origin. Therefore, graphical methods and factor analysis were used as well as field evidences and geological studies and the results indicate 3 water types and 5 origin for water resources and 5 main effective factors on hydrochemistry of the area. Epithermal concentration of arsenic in the Miocene formations can be the main origin of arsenic anomalies in the water resources that based on obtained hydrochemical results, separation and releasing from its origins in the water resources generally occur via complex formation with bicarbonate ion. سد سهند با حجم مخزنی 135 میلیون متر مکعب در جنوب غرب شهرستان هشترود یکی از مهمترین سدهای استان آذربایجان شرقی محسوب می‌شود. این سد علاوه بر تأمین آب شرب و صنعتی شهرستان هشترود، آب کشاورزی حدود 11 هزار هکتار از اراضی این منطقه را تأمین می‌کند. با توجه به اهمیت این منبع آبی از نظر کشاورزی، شرب و صنعت، طی 8 سال اخیر (1381- 1388) کیفیت آب مخزن سد و منابع آب سطحی و زیرزمینی مرتبط با آن مورد پایش قرار گرفته است. بر اساس نتایج تجزیه‌و‌تحلیل 308 نمونة آبی به‌دست آمده که شامل تجزیه‌و‌تحلیل مشخصه‌های فیزیکی، عناصر اصلی، یون‌های فرعی و فلزات سنگین بود، آنومالی از آرسنیک در منطقه مشاهده شد. به طوری که در برخی از منابع آبی مرتبط با مخزن سد غلظت آرسنیک به ده برابر استاندارد جهانی (10ppb) نیز می‌رسد. هدف این تحقیق تعیین منشأ و بررسی هیدروشیمیایی آنومالی‌های موجود در آب انباشته شده در سد سهند و منابع سطحی و زیر زمینی‌ مرتبط با آن است. بدین منظور از روشهای گرافیکی و تجزیه به عوامل استفاده شد. این روشها توانستند به کمک شواهد صحرایی و مطالعات زمین شناسی سه تیپ و پنج منشأ کلی برای منابع آبی منطقه شناسایی و پنج عامل اصلی مؤثر بر هیدروشیمی منطقه را مشخص کنند. بر اساس نتایج به دست آمده، تغلیظ اپی ترمالی آرسنیک در سازندهای میوسن می تواند منشأ اصلی آنومالی آرسنیک در منابع آبی منطقه باشد که نتایج هیدروشیمیایی نشان داد که جداسازی آن از منشأ و آزادسازی آن در منابع آبی، عموماً از طریق کمپلکس سازی یون بی‌کربنات صورت گرفته است. https://jes.ut.ac.ir/article_29149_eabfd63b000e68183dfd617e6f7de58b.pdf

دانشگاه تهران محیط شناسی 1025-8620 38 3 2012 11 21 The Effect of Operating Conditions on Simultaneous Removal of Phosphate, Nitrate and COD from Laundry Wastewater by Electrocoagulation Using Aluminum Electrodes تأثیر شرایط عملیاتی بر کارایی حذف همزمان فسفات، نیترات و COD از پساب رختشوی‌خانه با استفاده از روش انعقاد الکتریکی با الکترود آلومینیمی 75 84 29150 10.22059/jes.2012.29150 FA مرضیه رضوی دانشجوی ارشد مهندسی عمران محیط زیست، دانشکدة مهندسی عمران، دانشگاه علم و صنعت ایران محسن سعیدی دانشیار گروه آب و محیط زیست دانشکدة مهندسی عمران، دانشگاه علم و صنعت ایران ابراهیم جباری دانشیار گروه آب و محیط زیست دانشکدة مهندسی عمران، دانشگاه علم و صنعت ایران Journal Article 1970 01 01 Nowadays use of detergents and cleaners becomes one of the essential of human life's. Since these materials enter to the sewage systems, due to the existing poly phosphate, reacts with water and gradually becomes into phosphate ions and cause too many environmental problems that always have considered environmentalists. This study examined three factors was investigated in the removal of phosphate, nitrate and COD by electro coagulation process and aluminum electrodes. Electro coagulation process is a electrolysis reaction, needed the electrical adequate potential between two or several electrodes for the electrodes interface and solution with a DC power supply. In this process removal operation of pollutants (flocks metal hydroxide), with the applying the electrical current to the buoyant electrodes products in the purification sample. The results of the present study showed that pH, distance between the electrodes and current density are the three effective parameters in the removal of factors. Also The optimum operating conditions, in pH=7, distance between the electrodes was 10mm and current density was 12 mA/cm2. Also phosphate, nitrate and COD removal efficiency in optimum conditions were 99.93%, 67.85% and 70.83%, respectively. The XRF and XRD experience in this study, the corrosion of the electrode and the presence that in the sludge as metal oxide was A2O3. امروزه استفاده از انواع شوینده‌ها و پاک کننده‌ها به عنوان یکی از ملزومات زندگی انسان درآمده است. این مواد افزون بر خاصیت پاک‌کنندگی خود، پس از ورود به سیستم‌های فاضلاب به دلیل حضور پلی‌فسفات‌های موجود، با آب واکنش داده و بتدریج به یون فسفات تبدیل شده و باعث بروز مسائل و مشکلات زیست محیطی بیشمار می‌شوند که همواره مورد توجه کارشناسان محیط زیست بوده است. در تحقیق حاضر به بررسی حذف همزمان سه آلاینده فسفات، نیترات و COD با استفاده از روش انعقاد الکتریکی و الکترودهای آلومینیمی پرداخته شد. فرایند انعقاد الکتریکی، یک واکنش الکترولیز است که اجرای واکنش‌های الکتروشیمیایی در آن مستلزم اعمال پتانسیل الکتریکی مناسب بین دو یا چند الکترود (از جنس آهن، آلومینیم، تیتانیوم و ...) برای انجام واکنش در سطح مشترک الکترود و محلول، از طریق منبع جریان الکتریکی است. در این فرایند عامل حذف آلاینده‌ها (لخته‌های هیدروکسید آهن یا آلومینیم) با اعمال جریان الکتریکی به الکترودهای صفحه‌ای شناور در نمونه مورد تصفیه، تولید می‌شود. نتایج در تحقیق حاضر نشان داد که pH، فاصله بین الکترودها و همچنین شدت جریان الکتریکی سه مشخصه مؤثر در کارایی حذف شاخص‌های مذکور است. بهترین کارایی حذف آلاینده‌ها در pH=7، فاصله بین الکترود برابر با 10میلیمتر و شدت جریان الکتریکی 12میلی‌آمپر بر سانتیمتر‌مربع به‌دست آمد. همچنین کارایی حذف فسفات، نیترات و COD در شرایط بهینه به ترتیب 93/99%، 85/67% و 83/70% به دست آمد. آزمایش‌های XRF و XRD انجام شده در این تحقیق نشان از خوردگی الکترودها و حضور آنها در لجن به صورت اکسید فلزی Al2O3 بوده است. https://jes.ut.ac.ir/article_29150_1aa642027ce4bbe0709a9a9e4a2c31d2.pdf

دانشگاه تهران محیط شناسی 1025-8620 38 3 2012 11 21 Application of Artificial Neural Networks in the Evaluation of Ekbatan Wastewater Treatment Plant کاربرد شبکة عصبی مصنوعی در ارزیابی تصفیه‌خانه فاضلاب اکباتان 85 98 29151 10.22059/jes.2012.29151 FA حمید زارع ابیانه دانشیار گروه مهندسی آب دانشکدة کشاورزی دانشگاه بوعلی سینا مریم بیات ورکشی دانشجوی دکترای آبیاری و زهکشی دانشکدة کشاورزی دانشگاه بوعلی سینا جابر بیات ورکشی دانشجوی کارشناسی ارشد آبیاری و زهکشی دانشکدة کشاورزی دانشگاه شهرکرد Journal Article 1970 01 01 In this study artificial neural network (ANN) was used for modeling of wastewater treatment plants with using. For this purpose, the base of the quality parameters measured at the plant input, plant output value was predicted. Neural network input data, including temperature (T), biochemical oxygen demand (BOD), chemical oxygen demand (COD), total suspended solids (TSS), total solids (TS) and pH. Different structures of ANN with different number of neurons in middle layer, the structure of 6-12-6 with normal values of squared mean square error of 0.26 and the coefficient 0.82 as desired structure can be is proposed. This structure, predicting 72 to 97 percent of the effluent quality parameters, the changes in independent variables has been successful. With the removal of pollutants in the effluent treatment plant, was identified maximum removal efficiency in the plant, the pollutants TSS, equivalent to 97 percent and the lowest, compared to 32 percent, TS, respectively. Similarly, removal of these pollutants, the estimated values of the neural network, which is due to the 97 and 30 percent, with values close to observations, although the neural network performance is good . Overall, the comparison of results predicted in this study with other studies and the statistical indicators, the good performance of neural networks, in this study, to be sure. Also, treatment plants in the reduction of qualitative values in based of the values of the standard recommended by the environmental protection agency, the efficiency is high. در این مطالعه به منظور مدل‌سازی رفتار تصفیه‌‌خانة فاضلاب از شبکة عصبی مصنوعی استفاده شد. بدین منظور با مبنا قراردادن اندازه‌گیری‌های مشخصه‌های کیفی در ورودی تصفیه‌خانه، مقدار متناظر مشخصه‌های فوق در خروجی تصفیه‌خانه پیش‌بینی شد. داده‌های ورودی شبکة عصبی شامل مشخصه‌های دما (T)، اکسیژن مورد نیاز بیوشیمیایی (BOD)، اکسیژن مورد نیاز شیمیایی (COD)، کل جامدات معلق (TSS)، کل جامدات (TS) و pH فاضلاب بود. اجرای ساختارهای مختلف شبکة عصبی مصنوعی با تعداد نرون‌های مختلف در لایه میانی نشان داد آرایش 6-12-6 با مقادیر مجذور میانگین مربعات خطای نرمال 26/0 و ضریب همبستگی 82/0 به عنوان آرایش مطلوب قابل پیشنهاد است. ساختار فوق در پیش‌بینی 72 الی 97 درصد از تغییرات مشخصه‌های کیفی پساب براساس تغییرات متغیرهای مستقل موفق بوده است. از طرفی با محاسبه درصد بازده حذف آلاینده‌ها در خروجی تصفیه‌خانه، مشخص شد، حداکثر بهره‌وری حذف در تصفیه‌خانه مربوط به آلاینده TSS معادل 97 درصد و کمترین آن به میزان 32 درصد مربوط به TS بود. به همین ترتیب بازده حذف آلاینده‌های فوق از طریق مقادیر برآوردی با شبکة عصبی نیز برابر 97 و 30 درصد است که به واسطة نزدیکی با مقادیر مشاهداتی مبین کارایی خوب شبکة عصبی است. در مجموع با توجه به مقایسة نتایج حاصل از پیش‌بینی در این مطالعه با سایر مطالعات و با توجه به شاخص‌های آماری می‌توان از کارایی شبکه عصبی اطمینان حاصل کرد. همچنین تصفیه‌خانه در کاهش مقادیر کیفی در حد مقادیر استاندارد توصیه شده از سوی سازمان حفاظت محیط زیست، از کارایی بالایی برخوردار است. https://jes.ut.ac.ir/article_29151_9b12f3759cf056f4e58a021917319ff9.pdf

دانشگاه تهران محیط شناسی 1025-8620 38 3 2012 11 21 Application of Fuzzy Logic in Site Selection of Artificial Groundwater Recharge Using Integrated Method of AHP and FTOPSIS استفاده از منطق فازی در مکان‌یابی محل‌های تغذیه مصنوعی آبخوان با تلفیق روشهای AHP و FTOPSIS 99 108 29152 10.22059/jes.2012.29152 FA مجید رمضانی مهریان دانشجوی دکترای برنامه‌ریزی محیط زیست، دانشکدة محیط زیست، دانشگاه تهران بهرام ملک محمدی استادیار برنامه‌ریزی محیط زیست، دانشکدة محیط زیست، دانشگاه تهران یوسف رفیعی دانشجوی دکترای برنامه‌ریزی محیط زیست، دانشکدة محیط زیست، دانشگاه تهران Journal Article 1970 01 01 The success of artificial recharge schemes requires the identification of suitable site. The use of fuzzy set theory in site selection projects allows the decision-makers to incorporate unquantifiable information into decision model. In this paper, site selection of artificial groundwater recharges using an integrated method of Fuzzy TOPSIS and AHP has been done in raster environment of GIS. The FTOPSIS is one of the MCDM methods that by using fuzzy logic in the TOPSIS method have been developed. By selecting Shemil Ashkara plain as a case study, factors such as: slope, electrical conductivity, potential of run-off, geology, land use and depth of groundwater table are considered to determine the areas most suitable for artificial groundwater recharge. For validating the proposed method, the zoning of artificial recharge was done by using AHP method. The results indicate that using of multiple criteria decision making techniques for structuring decision problems, designing, evaluating, and prioritizing alternative decisions and GIS to analyze many types of geographic data and information and fuzzy logic to utilize linguistic terms in judgments prepare a powerful tool for site selection of artificial groundwater. موفقیت طرحهای تغذیه مصنوعی مستلزم شناسایی مکان مناسب برای احداث طرح تغذیه است. استفاده از نظریة مجموعة فازی در مکان‌یابی پروژه‌ها، امکان استفاده از اطلاعات کیفی و غیر قطعی را به تصمیم‌گیر می‌دهد. براین اساس در تحقیقات جدید مکان‌یابی پروژه‌ها به روش تصمیم‌گیری چند معیاره با استفاده از منطق فازی مورد توجه قرار گرفته است. در این مقاله با رویکرد نو مکان‌یابی محل‌های تغذیه مصنوعی با استفاده از منطق فازی با ترکیب روشهای FTOPSIS و AHPدر محیط رستر نرم افزار GIS انجام شده است. روش FTOPSIS یکی از روشهای تصمیم‌گیری چند معیاره است که با کاربرد منطق فازی در روش TOPSIS توسعه یافته است. با انتخاب دشت شمیل و آشکارا به عنوان مطالعه موردی روش پیشنهادی، معیارهای شیب، هدایت الکتریکی، نیروی سیل‌خیزی، زمین شناسی، کاربری زمین و عمق آبهای زیرزمینی برای انتخاب محل‌های مناسب تغذیة مصنوعی مورد بررسی قرار گرفته است. با استفاده از منطق فازی نظر تصمیم‌گیر در قالب اعداد فازی مثلثی در وزن‌دهی به طبقات این معیارها اعمال شده است. برای اعتبار دهی به روش پیشنهادی نتایج آن با نتایج به‌دست آمده از روش AHP مقایسه شده است. نتایج نشان می‌دهد که استفاده از روشهای تصمیم‌گیری چند معیاره برای طراحی ساختار، ارزیابی و اولویت بندی گزینه‌های تصمیم و به‌کارگیری GIS برای تجزیه و تحلیل حجم بالای داده‌های جغرافیایی در کنار منطق فازی به‌منظور استفاده از واژه‌های زبانی در قضاوت کارشناسانه ابزار کارامدی را برای مکان‌یابی محل‌های تغذیة مصنوعی فراهم می‌کند. https://jes.ut.ac.ir/article_29152_b4dff4b6357042320679371c997f2885.pdf

دانشگاه تهران محیط شناسی 1025-8620 38 3 2012 11 21 Implementation of Agricultural Ecological Capability Model Using Integrated Approach of PROMETHEE II and Fuzzy-AHP in GIS Environment (Case Study: Marvdasht county) پیاده سازی مدل اکولوژیکی کشاورزی با رویکرد PROMETHEE II و Fuzzy AHP در محیط GIS (مطالعه موردی: شهرستان مرودشت) 109 122 29153 10.22059/jes.2012.29153 FA حسین نصیری دانشجوی دکترای جغرافیا و برنامه ریزی روستایی دانشگاه تهران سیدکاظم علوی پناه استاد گروه کارتوگرافی دانشکدة جغرافیا دانشگاه تهران حمیدرضا متین فر استادیار علوم خاک شناسی دانشگاه لرستان علی عزیزی دانشجوی کارشناسی ارشد برنامه‌ریزی و مدیریت محیط زیست دانشگاه تهران محمد حمزه دانشجوی کارشناسی ارشد RS & GIS دانشگاه تهران Journal Article 1970 01 01 Necessity of consideration future and delineating the characteristics of future development, leads trends to the fields of planning, rational utilization of resources and potential of areas. Assessment of ecological capability, as the core of environmental studies at the prevention of possible crisis, provides an appropriate context for environmental planning. The ability of GIS in managing and delivering new outputs as an efficient instrument in environmental planning is discussed. Therefore, in this study, regarding to some factors such as vegetation type, elevation, slope, texture of soil, climate, vegetation density, Soil drainage, and erosion, we have tried to determine the agricultural ecological capability of Marvdasht County using Fuzzy-AHP and PROMETHEE II, in an integrated–innovative approach, with GIS. PROMETHEE II was used to determine the complete ranking of the alternatives, while Fuzzy-AHP was employed to weighting of criteria. The results showed that the study area contains seven classes of Iran's agricultural and rangeland model. Also the results of sensitivity analysis indicated acceptable effectiveness of the proposed method in ecological capability assessment. The proposed technique can be as a main step in using PROMETHEE II in other raster-based site selection projects in the GIS environment. لزوم رعایت نکات آینده نگری و ترسیم سیمای آینده توسعه، گرایش‌ها را در زمینة برنامه‌ریزی و بهره‌برداری عقلانی از منابع، توان و پتانسیل مناطق سوق می‌دهد. ارزیابی توان اکولوژیکی به عنوان هستة مطالعات زیست محیطی با پیشگیری از بحران‌های محتمل، بستر مناسبی برای برنامه ریزی زیست محیطی فراهم می‌آورد. در این ارتباط سیستم اطلاعات جغرافیایی با توانایی بالا در مدیریت و ارائة ستاده‌های جدید به عنوان ابزاری کارامد در برنامه‌ریزی‌های زیست محیطی مطرح می‌شوند. از این رو، در این پژوهش با استفاده از معیارهای نوع پوشش گیاهی، تراکم پوشش گیاهی، اقلیم، ارتفاع، شیب، فرسایش خاک، زهکشی خاک و بافت خاک سعی شده تا توان اکولوژیکی کشاورزی منطقة مرودشت با استفاده از روش PROMETHEE II و Fuzzy AHP در رویکرد تلفیقی- ابتکاری با GIS، تعیین شود. در این پژوهش از روش PROMETHEE II برای رتبه بندی کامل آلترناتیوها استفاده شد، در حالی که از روش Fuzzy AHP برای اختصاص دادن وزن به هر یک از معیارها استفاده شد. نتایج این پژوهش نشان داد که منطقة مورد مطالعه دارای هر هفت طبقه کشاورزی و مرتعداری مدل مخدوم است. همچنین نتایج حاصل از تجزیه‌و‌تحلیل حساسیت، حاکی از کارایی قابل قبول روش تلفیقی PROMETHEE II و Fuzzy- AHP در ارزیابی توان اکولوژیکی منطقه است. روش پیشنهادی PROMETHEE II در این تحقیق مستقل از تعداد کاربری‌ها و معیارها ارائه شده است و می‌توان آن را با تغییرات لازم برای سایر مناطق و همچنین دیگر کارهای مکان‌یابی مورد استفاده قرار داد. https://jes.ut.ac.ir/article_29153_6150ca2e6c20ed1a41a357d331f7c6cb.pdf

دانشگاه تهران محیط شناسی 1025-8620 38 3 2012 11 21 Statistic and Synoptic Analysis of Dust Phenomena in West of Iran تحلیل آماری - همدیدی پدیده گرد و غبار در نیمه غربی ایران 123 134 29154 10.22059/jes.2012.29154 FA قاسم عزیزی دانشیار اقلیم شناسی، دانشکدة جغرافیا، دانشگاه تهران علی اکبر شمسی پور استادیار اقلیم شناسی، دانشکدة جغرافیا، دانشگاه تهران مرتضی میری دانشجوی کارشناسی ارشد اقلیم شناسی، دانشکدة جغرافیا، دانشگاه تهران طاهر صفرراد دانشجوی دکترای اقلیم شناسی، دانشکدة جغرافیا، دانشگاه تهران Journal Article 1970 01 01 Dust storm is a meteorological phenomenon common in arid and semi-arid regions. Iran and particularly its west and south-west parts, periodically faces with the dust phenomenon and its problems. In this investigation two dust samples has been selected and studied that they has sustained over three days with visibility less than 1000m in west of Iran. The first one occurred during 18 - 21 April 2008 and the second one occurred in 4 -11 Jun 2008. For this study were used combined statistics, synoptic and remote sensing analysis methods. Daily dust storm data in period of (2008-1979), from 61 selected stations in western half of Iran was obtained. After primary investigation, 20 stations were selected and compared. Also temperature, moisture, precipitation and dew point data to check the status of surface stations were analyzed. Also upper atmosphere radio sound data was collected for western half stations. Software such as RAOB was used for plotted Skew-T diagrams and GrADS were used for prepared weather charts that were received from NCEP-NCAR with net CDF format. By MODIS satellite images and using ENVI4.5 via NDDI equation was extracted dust phenomena over study area. Results show that in the past, daily dust storm frequency in the selected stations that have been located in the path of dust was more than today. Annual Surveying of data shows the dust phenomenon in all of the stations have two peaks times; the first was during the period of 1982-1990 and another was from 2000- 2008. The difference between them is in the intensity, persistence and the number of days with dust. Comparing of satellite images over different time periods show that the number of dust sources has increased in recent decades, that they are Include: East of Syria and West and North-West Iraq. هدف این مقاله بررسی چگونگی شکل‌گیری پدیده گرد و غبار و همین‌طور شناخت مناطق منشاء و مسیر ورود آنها به نیمة غربی ایران است. در این تحقیق یک دورة زمانی 30 ساله که از 1979 تا 2008 را پوشش می‌دهد، استفاده شده است. روش تحقیق ترکیبی از تحلیل‌های آماری- همدیدی و دورسنجی است. فراوانی وقوع، تدوام و شدت این پدیده با استفاده از داده‌های ساعتی گرد و غبار ایستگاههای سینوپتیک (8 نوبت در 24 ساعت) در محیط ARC GIS و SPSS بررسی شد. وضعیت پایداری جو، با استفاده از داده‌های جو بالا در محیط نرم افزار RAOB محاسبه و تحلیل شده‌اند. بارزسازی گرد و غبار روی تصاویر MODISبا استفاده از ویژگی‌های دمای درخشایی طول موجهای 11 و 12 میکرومتر در محیط ENVI4.5 انجام شد، محاسبه و نمایش پهنه‌ای داده‌های تراز بالایی در محیط برنامه GrADS انجام شده است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که بیشینه روزهای همراه با گرد و غبار در ماههای مه، ژوئن و ژوئیه و کمینه آن در ماههای دسامبر و ژانویه است. همچنین بیشینه رخداد گرد و غبار در ساعت‌های بعد‌از ظهر به وقت محلی و کمینه آن مربوط به ساعت 0.0UTC (5/3 به وقت محلی) است. با بررسی تصاویر ماهواره‌ای همراه نقشه‌های جوی و مقایسه آنها طی سالهای مختلف، شرق سوریه، عراق و نیز بیابان‌های عربستان به‌عنوان چشمه‌های گرد و غبار شناسایی شدند. بررسی نقشه‌های همدیدی نشان می‌دهد که در دوره گرم سال فرایندهای ترمودینامکی و در اواخر دوره سرد سال و ماههای گذر، فرایندهای دینامیکی مهم‌ترین نقش را در شکل‌گیری و انتقال این پدیده ایفا می‌کنند. https://jes.ut.ac.ir/article_29154_ad48d34cd34fa535645e7fcf7fa94d22.pdf

دانشگاه تهران محیط شناسی 1025-8620 38 3 2012 11 21 Effects of Substitution of Degraded Natural forests with Plantations on Soil Carbon Sequestration and Fertility in North of Iran تأثیر جایگزینی جنگل‌های تخریب یافته شمال با جنگلکاری بر حاصلخیزی و ترسیب کربن خاک 135 146 29155 10.22059/jes.2012.29155 FA نیلوفر حق‌دوست دانشجوی دکترای جنگلداری، دانشکدة منابع طبیعی و علوم دریایی، دانشگاه تربیت مدرس مسلم اکبری‌نیا دانشیار گروه جنگلداری، دانشکدة منابع طبیعی و علوم دریایی، دانشگاه تربیت مدرس سید محسن حسینی دانشیار گروه جنگلداری، دانشکدة منابع طبیعی و علوم دریایی، دانشگاه تربیت مدرس سعید ورامش دکترای جنگلداری، دانشکدة منابع طبیعی و علوم دریایی، دانشگاه تربیت مدرس Journal Article 1970 01 01 Land-use change has strong effects on ecosystem properties, especially on soil carbon storage and it increased global atmospheric CO2. Degradation and loss of area and quality of Hyrcanian forests are the biggest problems in these forests. One of the most important solutions to taking care of these problems is increasing plantations in these areas. Therefore, investigation of the effects of different species plantations on soil carbon sequestration is very important. So this study investigates the effect of A. velutinum and A. subcordata plantations after 18 years, on soil carbon sequestration and fertility in a region that previously was a degraded natural forest stand. In Chamestan region, two plantation stands and one natural stand were selected and 10 plots (25 m2) were established for soil sampling in each of them, then we took the combined soil samples in three depths (<15, 15-30 and 30-50 cm). Soil organic carbon and 10 soils factors according to standard methods were measured. Results were shown that the substitution of degraded natural stand with plantations of A. velutinum and A. subcordata significantly increased soil fertility. The maple plantation increased soil carbon sequestration about 33.61 (t C/ha) and also plantation with alder reduced it about 20.55 (t C/ha) compared to degraded natural stand. But these changes were not statistically significant. These results are revealed the importance of tree species planting, especially in degraded forests, and their different effects on soil carbon sequestration and fertility and also express the need to do more studies in this topic. تغییر کاربری اراضی تأثیر بسزایی بر خصوصیات اکوسیستم‌ها، بخصوص ذخیره کربن خاک داشته و منجر به افزایش غلظت Co2 اتمسفری در سطح جهانی شده است. از این رو مطالعه تأثیر تغییر کاربری اراضی بر ترسیب کربن خاک، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. این پژوهش به بررسی تأثیر جنگلکاری پس از 18 سال، با گونه‌های افرا (پلت) و توسکا ییلاقی بر ترسیب کربن و حاضلخیزی خاک، در منطقه‌ای که قبلاً تودة طبیعی تخریب یافته بود، می‌پردازد. دو توده جنگلکاری پلت و توسکا ییلاقی و یک تودة طبیعی تخریب یافته بلوط- آزاد واقع در منطقة چمستان استان مازندران انتخاب شدند، سپس در هر یک، 10 پلات 25 مترمربعی مستقر و نمونه‌برداری خاک به صورت ترکیبی از چهارگوشه پلات‌ها و در سه عمق (کمتر از 15، 15 تا 30 و 30 تا 50 سانتیمتری) انجام گرفت. در نمونه‌های خاک علاوه بر کربن آلی، 10 شاخص فیزیکی و شیمیایی دیگر نیز بر طبق روشهای استاندارد اندازه‌گیری شدند. نتایج نشان داد جایگزینی گونه‌های مذکور باعث افزایش چشمگیر حاصلخیزی خاک نسبت به تودة طبیعی تخریب یافته اولیه شده است. همچنین جنگلکاری پلت موجب افزایش ترسیب کربن خاک به میزان 61/33 (تن در هکتار) و توسکا ییلاقی نیز سبب کاهش آن به مقدار 55/20 تن در هر هکتار در مقایسة با توده طبیعی تخریب یافته اولیه شده بود، ولی این تغییرات از نظر آماری معنی‌دار نبودند. نتایج این تحقیق مبین اهمیت کشت گونه‌های درختی مختلف، خصوصا در جنگل‌های تخریب شده، از نظر تأثیر بر ترسیب کربن و حاصلخیزی خاک و لزوم انجام مطالعات بیشتر در این زمینه است. https://jes.ut.ac.ir/article_29155_e7f9edfc3af2457e101173a1eee31351.pdf

دانشگاه تهران محیط شناسی 1025-8620 38 3 2012 11 21 Investigation of Spatial Distribution of Urban Parks and Site Selections of New Parks Using Fuzzy Logic and Analytical Hierarchic Process (Case Study: Babolsar) بررسی توزیع فضایی و مکان یابی پارک‌های شهری بابلسر با استفاده از منطق فازی و مدل تحلیل سلسله مراتبی (FAHP) 147 154 29156 10.22059/jes.2012.29156 FA صدیقه لطفی دانشیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه مازندران احمد حسین زاده کارشناس ارشد جغرافیا، دانشگاه تهران امین فرجی ملائی دانشجوی دکترای جغرافیا دانشگاه تهران و پژوهشگر پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی جهاد دانشگاهی میثم احمدی فیروزجایی کارشناس ارشد جغرافیا، دانشگاه تهران Journal Article 1970 01 01 Urban parks have essential role in public welfare. Their role could be observed in personal, socio-economic, environmental and mental wellbeing. Provision of socio-mental needs of citizens and enhancement of social cohesion are contributed to the way of using urban open and green spaces which such issue requires elaborated planning and design. Equal access to parks is an important issue in distribution of parks. This is an essential aspect in the system of leisure for all people as they want to have better access to parks. It is quite clear that an appropriate distribution of urban parks lead to more justice among all different social groups. By accepting that green space is the breathing lungs of a city, then this subject could be fully justified in urban planning. Regarding to this requirement, the aim of present paper is to investigate and the spatial distribution and site selection of urban parks in the city of Babolsar using fuzzy logic and AHP. By studying the city's parks, their distribution, hierarchical order, scale, per capita and the number of parks are investigated in the level of city and region. Therefore, at first the distribution of parks was studied and then by applying analytical hierarchical process and fuzzy logic (FAHP) integrated in ARCGIS the new location of city's new parks were determined. The results revealed that the distribution of parks is inappropriate and the neighborhood of 6 had the highest priority for the establishment of new park. پارک‌های شهری سهم اساسی در رفاه عمومی مردم دارند. نقش آن را می‌توان در رفاه شخصی، اجتماعی،اقتصادی، محیطی و روانی شهروندان مشاهده کرد. تأمین نیازهای اجتماعی و روانی شهروندان و تقویت همبستگی اجتماعی و نزدیکی با طبیعت به نحوه بهره‌گیری از فضاهای باز و سبز شهری مربوط می‌شود که به برنامه‌ریزی و طراحی سنجیده نیاز دارد. ارائة فرصت برابر در دسترسی به پارک‌ها یکی از مسائل مهم در طراحی و توزیع مناسب پارک‌هاست. این موضوع یکی از جنبه‌های اصلی در سیستم گذران اوقات فراغت افراد یک شهر در جهت دسترسی هر چه بهتر و مناسب تر افراد یک شهر است. توزیع مناسب‌تر این کاربری منجر به عدالت بیشتر برای همه گروههای اجتماعی می‌شود. با پذیرفتن این نکته که فضای سبز به عنوان ریه‌های تنفسی شهر به شمار رفته و فقدان آن به معنی عدم وجود سلامت جسمی و روانی در شهرها محسوب می‌شود ضرورت توجه به فضای سبز ملموس‌تر می‌شود. با توجه به این ضرورت، هدف این مقاله بررسی توزیع فضایی و مکان‌یابی پارک‌های شهر بابلسر با استفاده از منطق فازی و مدل سلسله مراتبی است. در بررسی پارک‌های شهر بابلسر به نحوة پراکنش، توزیع پارک، سلسله مراتب، مقیاس پارک، سرانه و وضعیت کمی و تعداد پارک در سطح منطقه، شهر و ... پرداخته شده است. بنابراین در این مقاله ابتدا توزیع فضای پارک‌ها در سطح شهر بابلسر بررسی شده سپس با استفاده از مدل تحلیل سلسله مراتبی و منطق فازی با تلفیق در نرم افزار ARCGIS مکان‌های پارک‌های جدید شهری در بابلسر تعیین شدند. نتایج نشان می‌دهد که توزیع پارک‌های شهر بابلسر نامناسب است و محله شمارة 6 بیشترین اولویت را برای احداث فضای سبز دارد. https://jes.ut.ac.ir/article_29156_7797e260f412318605ddcd599a1c62b7.pdf

دانشگاه تهران محیط شناسی 1025-8620 38 3 2012 11 21 Combating with Desertification Process by an emphasis on Capabilities of Desert Areas (Case Study: Isfahan Province) مقابله با بیابان‌زایی با تأکید بر توانایی مناطق بیابانی (مطالعة موردی: استان اصفهان) 155 164 29157 10.22059/jes.2012.29157 FA علیرضا ذاکر اصفهانی استادیار پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی Journal Article 1970 01 01 Although the geographic and climatic conditions of the desert itself is not really growing, knowing about the Iranian desert is important. What expands the deserts is the relationship of the desert areas with of the natural environment itself. Degradation of water resources, soil and especially vegetation in the desert belt of Iran provided conditions caused desertification and their spread on the fringes of deserts and can intensify it. These affected by the social and economic transformations in recent century and go into the critical situation and every day it is added to the extent. Since 40 years ago, at least 20% of forestry lands, its mountains slops degrade and has provided the background for the development of desert conditions. Although the fragile ecological conditions and natural desert areas should be accept as a fact, but regardless of this fact, natural, social and cultural aspects create the special effects. Diversity of climate, communities, tribal, rural, nomadic life, and together the diverse forms of cultural diversity in light of contemporaneous can be seen. The Iranian plateau involves the mountain of Sahand to Damavand and Dena to Taftan, provides the context for economic, social and cultural development which has immense potential in the heart of nature, threats can be turned into opportunities. دانستن درباره بیابان‌های ایران از آن حیث اهمیت دارد که شرایط جغرافیایی و اقلیمی بیابان خود به خود، هیچ‌گاه رو به گسترش نبوده و نیست. آنچه بیابان‌ها را گسترش می‌دهد رابطه‌ای است که از نظر طبیعی مناطق بیابانی با محیط پیرامون خود دارند. تخریب منابع آب و خاک و بویژه پوشش گیاهی در مناطق کمربندی بیابان‌های ایران، شرایطی را فراهم آورده که بیابان زایی و گسترش آنها را در حاشیه بیابان‌ها سبب شده و تشدید می‌کند. از این روی این بخش تحت تاثیر دگرگونی‌های اجتماعی و اقتصادی حداقل یک قرن اخیر به سوی وضعیتی بحرانی پیش رفته و روز به روز به وسعت آن افزوده می‌شود. این تحقیق به روش اسنادی و با تحلیل داده‌های موجود در بوم‌های بیابانی استان اصفهان با هدف معرفی پدیده بیابان زایی در این استان و راهکارهای مقابله با آن با استفاده از قابلیت‌های موجود این مناطق همچنین معرفی استعدادها و توانائی‌های قابل بهره‌برداری این مناطق از جمله اکوجهانگردی، و ژئوجهانگردی و جهانگردی ورزشی انجام گرفته است. نتیجه این‌که اگرچه شرایط شکنندة اکولوژیک مناطق بیابانی را باید به عنوان یک واقعیت پذیرفت، اما صرف نظر از این واقعیت از لحاظ طبیعی و همچنین از جنبه‌های اجتماعی و فرهنگی جلوه‌های خاصی را نظیر تنوع شرایط اقلیمی، اجتماعات عشایری، روستایی، اشکال متنوع زندگی کوچ نشینی و یکجا نشینی و گوناگونی فرهنگی به وجود آورده است که می‌توان با مدیریت سرزمین علاوه بر ایجاد بستر توسعه پایدار از این منابع به نحو مطلوب استفاده کرد. https://jes.ut.ac.ir/article_29157_1391acd6619fd5b5cb3b547a02ce76ce.pdf