دانشگاه تهران محیط شناسی 1025-8620 35 50 2009 08 23 Petroleum Biodegradation by Two Mycobacterium Isolates from Persian Gulf تجزیة بیولوژیکی نفت خام به‌وسیلة دو سویه مایکوباکتریوم جدا شده از خلیج فارس 21589 FA علی ابوالحسنی سورکی کارشناس ارشد میکروبیولوژی، مربی، پژوهشکده علوم پایه کاربردی جهاد دانشگاهی، دانشگاه شهید بهشتی تهران غلامحسین ابراهیمی‌پور دکتری میکروبیولوژی، استادیار دانشکدة علوم زیستی، دانشگاه شهید بهشتی تهران Journal Article 1970 01 01 The effects of nitrogen (N) and phosphate (P) concentrations and temperature on crude oil biodegradation by two bacterial strains PG01 and PG02, previously isolated from Persian Gulf, were assessed. In order to determine the optimum concentration of N and P sources and temperature for oil consumption by the isolates, bacteria were cultured in 100 ml agitating culture flasks containing mineral salt medium with 1 gram crude oil as sole carbon source. Measurements of total protein, as an indicator of petroleum biodegradation, revealed that the optimum N and P concentrations for oil consumption by strain PG01 are equal to 0.146 gram ammonium chloride and 0.024 gram di-sodium hydrogen phosphate per gram crude oil. The other strain, PG02, needed more N source for optimum growth and the results were 0.195 gram ammonium chloride and 0.024 gram di-sodium hydrogen phosphate per gram crude oil. Both isolates had maximum oil consumption at 35 degree centigrade. Gravimetric analysis showed that PG01 and PG02 strains respectively mineralized 70.81% and 83.94% crude oil during the 5 day period of incubation. When the mixture of two strains was used higher results were achieved (87.61%). Characterization tests and determination of guanine + cytosine content of DNA showed that both isolates have maximum similarity to Mycobacterium obuense. میزان مصرف نفت خام به‌وسیلة دو سویه باکتریایی نفت‌خوار تولید‌کنندة بیوسورفاکتانت PG01 و PG02، جدا شده از رسوبات خلیج فارس، در غلظت‌های مختلف ازت و فسفات معدنی و دما‌های متفاوت مورد بررسی قرار گرفت. به منظور تعیین غلظت‌های بهینه ازت و فسفات و دمای بهینه تجزیة نفت خام، باکتری‌ها در محیط پایه معدنی که به آن به‌عنوان تنها منبع کربن و انرژی، نفت خام به میزان 10 گرم در لیتر اضافه شده بود، و با غلظت‌های مختلف کلرید آمونیوم (منبع ازت) و دی-سدیم فسفات(منبع فسفات)کشت داده شدند. میزان پروتئین کل تولید شده، به عنوان شاخص مصرف نفت، نشان داد که حداقل غلظت‌های بهینه ازت و فسفات برای تجزیه یک گرم نفت خام توسط سویه PG01 به ترتیب معادل 146/0 گرم کلرید آمونیوم و 024/0 گرم دی- سدیم فسفات و برای سویه PG02 معادل 195/0 گرم کلرید آمونیوم و 024/0 گرم دی-سدیم‌فسفات بود. دمای بهینه برای هر دو سویه 35 درجه سانتیگراد بود. تست وزن سنجی نشان داد که اجزای اشباع شده، آروماتیک، رزین و آسفالتن نفت خام مورد استفاده به ترتیب 90/70، 31/22، 99/3 و 80/2 درصد را تشکیل می‌دهند، و مقادیر باقیمانده این اجزای پس از رشد 5 روزه باکتری PG01، به ترتیب 56/12، 71/10، 03/3 و 89/2 درصد و در مورد باکتری PG02، به ترتیب 70/4، 32/6، 09/2 و 95/2 درصد بود. زمانی‌که مخلوط دو باکتری همزمان تلقیح شدند این مقادیر به‌ ترتیب 32/2، 97/4، 2/13 و 97/2 به‌دست آمد. سویه‌های PG01، PG02 و مخلوط این دو باکتری، طی این دورة 5 روزه در مجموع به ترتیب 81/70، 94/83 و 61/87 درصد نفت خام موجود را مینرالیزه کردند. نتایج تست‌های مرفولوژی، فیزیولوژی و تعیین درصد مولی گوانین+ سیتوزین DNA نشان داد که هر دو سویه بیشترین شباهت را به گونه Mycobacterium obuense دارا هستند. https://jes.ut.ac.ir/article_21589_6860980ad8846265e91ffed6be0ce85e.pdf

دانشگاه تهران محیط شناسی 1025-8620 35 50 2009 08 23 Investigation on The Effect of the Seasonal Changing of Manning Roughness Coefficient in Forecasting Flood Hydraulic Behavior (Case Study:Haraz River) بررسی تأثیر تغییرات فصلی ضریب زبری مانینگ در پیش‌بینی رفتار هیدرولیکی سیلاب (مطالعة موردی: رودخانه هراز) 21590 FA میر امید هادیانی مربی گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد قائم‌شهر وحید غلامی دانشجوی دکتری آبخیزداری از دانشگاه آزاد اسلامی تهران, واحد علوم و تحقیقات زهرا نژادآذر عضو باشگاه پژوهشگران جوان دانشگاه آزاد اسلامی واحد قائم‌شهر Journal Article 1970 01 01 There are different methods for controling the flood damages which one of them is flood zoning. In this method, flood zones are determined by simulating river hydraulic behavior and its flood plain for different return periods.In other hand, soil and specially plant coverage are the most effective factor to determine Manning roughness coefficient. So it is expected, seasonal plant coverage changing affect on Manning roughness coefficient and flood hydraulic behavior forecasting. In this research a section of Haraz River (3250 m in upstream of Amol, northern Iran) was studied to find the affect of the season in determination of Manning roughness coefficient in predicting flood hydraulic behavior because of vegetation changes. Geographical Information System (HEC-GeoRAS Extension ), HEC-RAS software and river topographic maps in 1:500 scale were used in order to simulate Haraz River’s hydraulic behavior and its flood plain.The Manning roughness coefficient was determined in winter and summer using Cowen method for corss sections separately.The quantitative and qualitative results showed that season of the determination Manning coefficient causes changes on n values on left and right banks of the river and flood plain because of vegetation changes. Consecuently, that causes some changes in flood zones, water velocity and depth, shear stress and the distribution of the flood volume in river channel and its flood plain for different return periods. روش‌های مختلفی برای کنترل, یا کاهش خسارات سیلاب وجود دارد. یکی از این روش‌ها پهنه‌بندی سیل است که با شبیه‌سازی بستر و دشت سیلابی رودخانه و رفتار هیدرولیکی آن، پهنه‌های سیلاب را در دوره بازگشت‌های متفاوت مشخص می‌کند. یکی از عوامل اصلی تأثیر‌گذار در سرعت، عمق و گسترة سیلاب در این روش، ضریب زبری مانینگ است. از سوی دیگر، پوشش خاک, بویژه پوشش گیاهی از تعیین‌کننده‌ترین عوامل میزان ضریب زبری مانینگ به حساب می‌آید. بنابراین انتظار می‌رود تغییرات فصلی پوشش گیاهی منطقه در مقدار محاسباتی ضریب زبری مانینگ و در نهایت بر پیش‌بینی رفتار هیدرولیکی سیلاب‌ها نقش بسزایی داشته باشد. در این تحقیق سعی شده به بررسی تأثیر تغییرات فصلی ضریب زبری مانینگ، متناسب با تغییرات حاصل در وضعیت پوشش گیاهی بازه‌ای از رودخانه هراز با استفاده ار سیستم اطلاعات جغرافیایی (الحاقیه HEC-GeoRAS )، نرم افزار HEC-RAS و نقشه‌های پلان رودخانه با مقیاس 1:500 استفاده شده و ضریب زبری مانینگ با روش کاون در دو فصل زمستان و تابستان به پیش‌بینی رفتار هیدرولیکی سیلاب‌های این مسیر پرداخته شود. نتایج حاکی از آن است که زمان تعیین ضریب زبری، به‌دلیل تغییرات در وضعیت پوشش گیاهی منطقه در مقادیر محاسباتی ضریب زبری برای سواحل رودخانه و دشت سیلابی آن مؤثر بوده و در نتیجه موجب تغییراتی در پهنه‌های سیلاب، سرعت و عمق آب، نیروی تنش برشی و توزیع حجم سیلاب در سطح دشت سیلابی در دورة بازگشت‌های مختلف می‌شود. افزایش پوشش گیاهی و به تبع آن ازدیاد ضریب زبری مانینگ در فصل تابستان سبب می‌شود در سواحل و دشت سیلابی تمامی مقاطع مورد مطالعه سرعت، قدرت و دبی جریان به مقدار زیادی نسبت به شرایط مشابه در فصل زمستان کاهش یابد. این امر در پیش‌بینی رفتار هیدرولیکی رودخانه در بازه‌های زمانی متفاوت، بخصوص در طرح‌های سازه‌ای و هیدرولیکی مؤثر و حایز اهمیت است. https://jes.ut.ac.ir/article_21590_1425c1d67e5fde747966fd031fa2fd1a.pdf

دانشگاه تهران محیط شناسی 1025-8620 35 50 2009 08 23 Characteristics and Seasonal Variations of pH in the Southern Shelf of the Caspian Sea خصوصیات و تغییرات فصلی pH در فلات قاره جنوبی دریای خزر 21591 FA ناصر حاجی زاده ذاکر استادیار مهندسی محیط زیست دانشکدة محیط زیست دانشگاه تهران، همکار علمی مرکز ملی اقیانوس شناسی پیمان اقتصادی عراقی استادیار مرکز ملی اقیانوس شناسی Journal Article 1970 01 01 Marine environment of the Caspian Sea, due to extensive human exploitation and discharge of large magnitudes of urban, industrial and agricultural waste, is under extensive pressure and human wastes threaten marine life and ecosystem of the sea. Therefore, there is a substantial need for a good understanding of physical and chemical characteristics of the Caspian waters. However, the data available in this regard, in particular in the Iranian coastal waters, are very limited. This paper presents distribution and seasonal variations of pH over the southern Caspian Shelf adjacent to Iran. The pH data were collected down to 200m depth in two areas in east (off Babolsar in Mazandaran) and west (off Kiyashahr in Gilan) of the southern coast of the Caspian Sea. In summer, when the surface water temperature was highest and the strongest seasonal thermocline existed, the maximum value for pH was observed. In this season, pH had a value of 8.35-8.4 at the water surface and reduced to 8.2 at 80-m level and deeper waters. In autumn, when the surface layer was deepening and seasonal thermocline was under destruction, the pH was less than summer and was mainly 8.25 at the water surface outside of the shelf and 8.3-8.35 in the shelf and gradually reduced with depth. In early spring, during the process of the formation of the new seasonal thermocline, low temperature and maximum local river inflow, pH at the water surface was mainly 8.25 and reduced to 8.2 at 30-m level. The results showed seasonal variations of pH in the southern Caspian Shelf and the coastal waters adjacent to Iran as a function of seasonal variations in water temperature, characteristics of thermocline, local rivers chemical characteristics and discharges, and production or destruction processes. محیط زیست دریای خزر در اثر بهره‌برداری عظیم انسانی و تخلیة مقادیر زیادی از فاضلاب‌های شهری، صنعتی و کشاورزی تحت فشار بسیار زیاد است. مواد زاید ناشی از فعالیت انسانی به دریای خزر ریخته شده و محیط زیست دریایی و اکوسیستم دریای خزر را تهدید می‌کنند. ورود مقادیر عظیم آلاینده‌ها به دریای خزر به لزوم شناخت فیزیکی شیمیایی آب این دریا اهمیت خاصی می‌دهد . در این مقاله خصوصیات pH در مجاورت ایران و در آبهای منطقة جنوبی دریای خزر، در تابستان 1382و بهار و پاییز 1383، با اندازه‌گیری‌های انجام شده بررسی و ارائه شده است. این نتایج به‌عنوان اطلاعات پایه در ارزیابی محیط زیستی سواحل جنوبی دریای خزر از اهمیت برخوردار هستند. در تابستان، زمانی‌که حداکثر درجة حرارت آب و شدت ترموکلاین فصلی بالاترین درجه را نشان می‌دهد مقادیر pH مشاهده شد و pH در سطح آب بیشتر 35/8 تا 4/8 بوده و در عمق 80 متر و بیشتر برابر با 2/8 مشاهده شد. در پاییز و در زمان عمیق شدن لایة سطحی و فرسایش ترموکلاین فصلی، مقادیر pH مشاهده شده نسبت به تابستان کاهش نشان داد و در سطح آب در خارج از فلات قاره بیشتر 25/8 بوده و در روی فلات قاره در منطقة مورد مطالعه بین 3/8 تا 35/8 مشاهده شد و با افزایش عمق بتدریج کاهش یافت. در بهار، در زمان تشکیل مجدد ترموکلاین فصلی (پس از بین رفتن آن در زمستان)، درجة حرارت کم و بیشترین ورودی آب رودخانه‌های محلی، pH در سطح آب بیشتر 25/8 بوده، و در 30 متر عمق به 2/8 کاهش یافت. نتایج ارائه شده نشان دهندة تغییرات فصلی pH در فلات قاره و مناطق ساحلی خزر در اثر تغییرات فصلی درجة حرارت و ساختار حرارتی ستون آب، خصوصیات ترموکلاین فصلی، خصوصیات و میزان آب ورودی رودخانه‌های محلی و شدت پروسه‌های تولید، یا تجزیه است. https://jes.ut.ac.ir/article_21591_8ea62457e5091c84dfed74a2b2724b2e.pdf

دانشگاه تهران محیط شناسی 1025-8620 35 50 2009 08 23 An Investigation on Important Pollutant Industrial Source of Soil, Water and Plant in Yazd Province بررسی مهم‌ترین منبع آلایندة صنعتی خاک و آب و گیاه در استان یزد 21592 FA حمید رضا رحمانی مربی بخش خاک و آب مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه آزاد اصفهان، واحد اردستان Journal Article 1970 01 01 The effects of industrial textile water(Effluent Water,EW) on soil, water and plant was investigated in this research. For conducting this research major important textile factory were selected and sampling was done in 2 stages and in 2 years. In each district and the control field (soil not irrigation with effluent water) the soils from 0-30 cm depth and plants were sampled in three replicates. The soil samples were analysed for EC, SAR, texture, organic matter, cations, anions, and metals including: Cr, Zn, Cu, Pb, and Cd on soil; pH, EC, BOD, COD, TSS, TDS, NO3-N, total hardness, total N, K, Cations, Anions, P, Organic Carbon and concentration of heavy metals Cr, Zn, Cu, Pb, and Cd on well-water and EW and dry matter, Cl-, P, N, K and metals including: Cr, Zn, Cu, Pb, and Cd on plant samples. The soil, plant, EW and well-water samples were analysed using standard laboratory methods.The EW pH, TDS, TSS,solfate,coloride, bicarbonate, N-NO3, salinity and concentration of Cu, Zn and Cd were above permissible limit. The well water pH, EC, TDS, solfate, coloride, and bicarbonate were above permissible limit. Concentration of Zn and Cd in soil were in critical range and soil samples had higher amounts of O.M, N and available P and K compare to control sample. Concentration of Zn and Cu in plants was over permissible limit and concentration of heavy metals in shoots and roots in plants were different. Results showed that industrial water have limitation for application of irrigation, surface water and subsurface water. Use of these waters causes pollution of environment and transferred poisonous compounds into the food chain. استان یزد یکی از مناطق خشک کشور از نظر منابع آب است. بهره‌برداری مجدد از پساب‌های صنعتی در کشاورزی می‌تواند تا حدودی کمبود آب را جبران کند. از طرف دیگر آثار منفی استفاده از این آبها نیز برای جلوگیری از آلودگی محیط زیست باید در نظر گرفته شود. در تحقیق حاضر ابتدا با بررسی اطلاعات جمع‌آوری شده و نتایج تحقیقات قبلی صورت گرفته، طبقه‌بندی صنایع استان بر حسب میزان آلایندگی انجام و مهم‌ترین منبع آلاینده آب و خاک و گیاه پساب صنعتی و مهم‌ترین صنعت تولید‌کننده پساب صنعت نساجی تعیین شد. سه واحد مهم صنعتی نساجی افشار، سلک‌باف و یزد‌باف انتخاب وطی دو سال کیفیت پساب و آثار آن بر خاک، گیاه و آب زیرزمینی بررسی شد. نتایج نشان داد در واحدهای صنعتی مورد بررسی برای تخلیه پساب به آب سطحی از نظر pH ، TDS ، TSS، سولفات، کلر، روی و کادمیم، برای تخلیه پساب به چاه جاذب از نظر TDS ، سولفات، کلر، روی و کادمیم و برای آبیاری اراضی کشاورزی با پساب از نظر pH، شوری، TDS ، TSS، سولفات، کلر، بی‌کربنات، مس، روی و کادمیم پساب محدود‌کننده بود. چاههای آب از نظر عناصر سنگین مورد بررسی، غلظت کمتر از حد مجاز بود و هیچ گونه محدودیتی از این نظر نداشتند اما از نظر مشخصه‌های pH ، شوری، TDS ، سولفات، کلر و بی‌کربنات دارای محدودیت بودند. در خاکهای مورد بررسی غلظت عناصر سنگین روی و کادمیم در محدودة غلظت بحرانی قرار داشت و خاکها از نظر مواد آلی، ازت کل، فسفر قابل جذب و پتاسیم قابل جذب مقادیر بالاتری را نسبت به شاهد دارا بودند. گیاهان مورد بررسی از نظر عناصر سنگین روی و مس دارای آلودگی بودند. در کلیة مناطق غلظت کلیه عناصر سنگین مورد بررسی در خاک نسبت به شاهد بالاتر بود https://jes.ut.ac.ir/article_21592_c75a6aa1f64aed54a099eb0ee9059ab5.pdf

دانشگاه تهران محیط شناسی 1025-8620 35 50 2009 08 23 Appraising Psychosocial Carrying Capacity of Ecotourism In Sacred and Energetic Sites (Case: Takht-e Soleiman, Throne of Solomon, Iran) برآورد ظرفیت برد اجتماعی– روانی گردشگری در مکان‌های مقدس و پرانرژی (مطالعة موردی: تخت سلیمان ایران) 21593 FA ساناز صنایع گلدوز دانشجوی دکتری برنامه ریزی محیط زیست، دانشکدة محیط زیست، دانشگاه تهران مجید مخدوم استاد دانشکدة منابع طبیعی دانشگاه تهران Journal Article 1970 01 01 One of the purposes of Ecotourism is to relax and aspirate the natural energy. Sacred and Energetic sites are the locations for experiencing the relaxation. Since 2005 the Ecotourism for aspirating the natural energy or spiritual Ecotourism has been developed in Iran. There are some places in Iran which have a kind of energy as subtle energy for increasing personal health and awareness. These places have some restrictions in Tourism sustainability, so their carrying capacity must be estimated. Carrying Capacity can be used as a index number for identifying the management policies. Takht-e Soleiman (Azargoshansb) in Iran is an important archeological site which was not only registered in UNESCO's list of world heritage in 2003 but also was inscribed in world sacred sites list. Many tourists travel to this site for receiving the energy annually. In this research, psychosocial carrying capacity of ecotourism in sacred site (Takht-e Soleiman) was surveyed. In order to indentify psychosocial carrying capacity, the management indicators that affect the carrying capacity were determined. According to these indicators, the questionnaires were provided. 140 of 150 tourists who traveled to Takht-e Soleiman for receiving the energy responded to the questionnaires. After statistical analysis of the questionnaires, the number of carrying capacity which identified density, crowding levels and encounter preferences was maximum 150 persons daily in recreation season (summer). This number specially identified acceptable density around the lake. یکی از اهداف گردشگری و رفتن به دل طبیعت، رسیدن به آرامش درون و جست‌وجوی انرژی‌های طبیعی است. مکان‌های پرانرژی و مقدس زمین، محلی برای تجربة این آرامش هستند. از سال 1384 گردشگری با هدف دریافت انرژی، یا به نوعی گردشگری معنوی در ایران رایج شده است. مکان‌هایی در ایران وجود دارند که دارای نوعی از انرژی به نام انرژی‌های لطیف هستند که در ارتقای سلامت و آگاهی شخصی مؤثرند. از نظر پایداری گردشگری این مناطق نیز دارای محدودیت‌هایی هستند که برآورد ظرفیت برد آنها لازم است. عدد ظرفیت برد به عنوان عددی شاخص می‌تواند در تعیین خط مشی‌های مدیریتی مکان‌های گردشگری، مورد استناد قرار گیرد. تخت سلیمان (آذرگشنسب) ایران به‌عنوان مکانی باستانی ثبت شده در فهرست میراث جهانی یونسکو در فهرست مکان‌های پرانرژی جهانی نیز قرار گرفته است. سالانه گردشگران زیادی با هدف دریافت انرژی به این مکان سفر می‌کنند. در این تحقیق ظرفیت برد اجتماعی- روانی گردشگری تخت سلیمان به‌عنوان مکانی مقدس، مورد بررسی قرار گرفت. به این منظور شاخص‌های مدیریتی مؤثر در برآورد ظرفیت برد اجتماعی- روانی تعیین و با توجه به این شاخص‌ها پرسشنامه‌هایی تهیه شد. از تعداد 150 نفر گردشگر انرژی مورد مطالعه، 140 نفر به پرسشنامه‌ها پاسخ گفتند. پس از تجزیه و تحلیل آماری پرسشنامه‌ها، عدد ظرفیت برد اجتماعی- روانی که میزان تراکم پیش‌بینی شده و عدد رویارویی را مشخص می‌ساخت در روزهای هدف گردشگران انرژی، تعداد حداکثر 150 نفر در فصل بازدید(تابستان)، برآورد شد. این عدد بویژه در کنار دریاچه تراکم پیش‌بینی شده را مشخص ساخت. https://jes.ut.ac.ir/article_21593_fc5c0461e18d771674e57f8bf62651c7.pdf

دانشگاه تهران محیط شناسی 1025-8620 35 50 2009 08 23 Landscape Ecological Structure Analysis of Tehran to Develop Strategies for Improving Environmental Quality تحلیل ساختار اکولوژیک سیمای سرزمین شهر تهران برای تدوین راهکارهای ارتقای کیفیت محیط زیست 21594 FA پرستو پریور دانشجوی دکتری برنامه ریزی و مدیریت محیط زیست، دانشکدة محیط زیست، دانشگاه تهران احمد رضا یاوری دانشیار گروه برنامه ریزی و مدیریت محیط زیست، دانشکدة محیط زیست، دانشگاه تهران شهرزاد فریادی استادیار گروه برنامه ریزی و مدیریت محیط زیست، دانشکدة محیط زیست، دانشگاه تهران احد ستوده دانشجوی دکتری برنامه ریزی و مدیریت محیط زیست، دانشکدة محیط زیست، دانشگاه تهران Journal Article 1970 01 01 Tehran is one of the most polluted metropolises in the world. Sink capacity for absorption and assimilation of pollution is reduced generally due to failure in inclusion of ecological aspects in regional land use development planning. The present condition of air and water related issues in Tehran are greatly affected by landscape structural alterations at urban level. In this research the focus is to understand relationships between land use patterns and ecological processes particularly those air and water related issues affecting urban environmental quality. We propose measures to harmonize urban growth pattern based on existing opportunities for increasing the sink capacity for air pollution and waste water. Using Landsat satellite images (dated 1988 & 2002) maps for three classes of green, open and built land cover types were created. Landscape metrics NP, MPS, MNN, and CAP were used for the analysis of landscape structure (both configuration and composition) at two different scales using hexagonal zoning. Results demonstrate that despite ecological alteration, the remnant patch mosaic network of Tehran may still be restorable. The river valley network provides the basis for the necessary conceptual framework; “Refuge network” to integrate all corrective measures at different scales. Natural layouts of river valley networks along with the core open patches of hills may be the basis of implementation of such a comprehensive restoration plan based on the “Aggregate with out liar” model as a spatial design framework at urban level. افت کیفیت محیط زیست شهر تهران در چند دهة اخیر باعث شده است این شهر همواره در صدر آلوده‌ترین کلانشهرهای دنیا قرار گیرد. رشد سریع جمعیت، گسترش شهرنشینی و در نتیجه تغییرات زیاد کاربری‌ها و پوشش اراضی سبب تخریب شدید بنیان‌های اکولوژیکی سرزمین، کاهش ظرفیت جذب آلودگی‌ها و در نتیجه تشدید آلودگی‌ها در این شهر شده است. در این تحقیق، با استفاده از رهیافتی جامع‌نگر و فرایند‌گرا که تمرکز اصلی آن بر روابط ساختار سیمای سرزمین وکارکردهای اکولوژیکی است، تلاش شده تا با روش آسیب‌شناسی بالینی، ساختار معیوب موجود به صورت کمی مورد شناسایی قرار گیرد و اقدامات اصلاحی برای بهبود فرایندهای اکولوژیکی، بویژه فرایندهای مرتبط با آب و هوا ارائه شود. برای شناسایی عناصر تشکیل‌دهندة سیمای سرزمین شهر تهران از نقشة پوشش اراضی حاصل از تصویر ماهواره‌ای لندست 2002 و نقشة کاربری اراضی با مقیاس 1:2000 استفاده شد و به کمک متریک‌های سیمای سرزمین(شامل NP,MPS,MNN,CAP) وضعیت ترکیب و توزیع فضایی عناصر سیمای سرزمین در دو مقیاس کلان و خرد به صورت کمی ارزیابی و مورد پهنه‌بندی قرار گرفت. نتایج حاصل از بررسی متریک‌های سیمای سرزمین در سطح شهر تهران نشان داده است که عناصر ساختاری اکولوژیکی در این شهر، از بین رفته‌اند، و یا در حال نابودی هستند. بنابراین پیشنهاد می‌شود برای بهبود فرایندهای اکولوژیکی که موجب خدمات محیط زیستی به شهر می‌شوند، فضاهای باز و سبز موجود حفاظت و احیا شوند و با استفاده از عناصر ساختاری مانند رود دره‌ها و تپه‌ها به صورت شبکه‌ای پیوسته به بستر طبیعی پیرامون شهر متصل شوند. https://jes.ut.ac.ir/article_21594_9d60888c720ea7f23bb95e65ab1690a2.pdf

دانشگاه تهران محیط شناسی 1025-8620 35 50 2009 08 23 The spatial valuation pattern of Co2 absorption function in Caspian forests of Iran ارائة الگوی ارزشگذاری مکانی کارکرد جذب گاز دی اکسید کربن، در جنگل‌های خزری ایران 21595 FA نغمه مبرقعی استادیار پژوهشکدة علوم محیطی دانشگاه شهید بهشتی غلامعلی شرزه‌ای دانشیار گروه اقتصاد اجتماعی دانشکدة اقتصاد دانشگاه تهران مجید مخدوم استاد دانشکدة منابع طبیعی دانشگاه تهران احمدرضا یاوری داتشیار گروه برنامه ریزی و مدیریت، دانشکده محیط زیست، دانشگاه تهران 0000-0003-2786-379X حمیدرضا جعفری داتشیار گروه برنامه ریزی و مدیریت، دانشکده محیط زیست، دانشگاه تهران Journal Article 1970 01 01 Forests as one of the most important terrestrial ecosystems provide many ecosystem services that almost there is no market to present their values. Among this non market services, gas regulation has a significant importance. Plants absorb co2 and use it in photosynthesis process. This process, in addition to producing plant biomass and releasing o2, has the effective role in reducing the greenhouse effect. There is not a spatial similarity in co2 absorption in an area, according to difference in plant concentration, tropical situation, kinds of specious and plants growth per hectare. In this case study we create a pattern to archive spatial distribution of co2 absorption with geographical information system in a part of Caspian forests of Iran. In this pattern according to kinds of specious, plant concentration and growth per hectare we achieve the map of spatial distribution of co2 absorption value. Planners can Use this map, as a decision support tools, for more careful local and regional planning. The co2 absorption services has been valued with replacement cost method that is one of the most significant cost based methods in environmental economic. Results show that in the study region with an area of 20582 hectare, the value of co2 absorption is more than 80 billion Rials per year. جنگل‌ها فراهم‌کنندة خدمات اکوسیستمی مهمی هستند که اغلب بازاری برای تعیین ارزش این خدمات وجود ندارد. در میان خدمات غیر بازاری ارائه شده به‌وسیلة اکوسیستم‌های جنگلی، خدمت تنظیم گازهای اتمسفری و بویژه جذب و ذخیره‌سازی دی اکسید‌کربن از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است, زیرا گیاهان با جذب دی اکسید‌کربن و استفاده از آن در فرایند فتوسنتز، علاوه بر تولید زیست تودة گیاهی و رها سازی اکسیژن، یکی از مهم‌ترین ذخیره‌گاههای کربن در زمین به شمار آمده و نقش مؤثری در کاهش آثار ناشی از پدیدة گلخانه‌ای دارند. نکته قابل توجه در این رابطه آن‌است‌که تفاوت موجود در میزان تراکم زیست تودة گیاهی، وضعیت توپوگرافیک منطقه، نوع گونه‌ها و میزان رویش در هکتار موجب شده تا جذب دی اکسید‌کربن در مناطق جنگلی به گونه‌ای غیرهمگن صورت پذیرفته و از توزیع مکانی یکسانی برخوردار نباشد. نادیده پنداشتن این تفاوت‌ها و انجام برآوردهای میانگین از ارزش این خدمت می‌تواند منجر به بروز خطا در محاسبات و بالطبع برنامه‌ریزی‌های مبتنی بر آنها شود. در این مطالعه، الگویی برای دستیابی به توزیع مکانی ارزش خدمت اکوسیستمی جذب دی اکسید کربن توسط درختان با استفاده از سامانه اطلاعات جغرافیایی ارائه شده است. در این روش با استفاده از تیپ جنگل، نوع گونه‌ها، میزان تراکم پوشش گیاهی و میزان رویش سالانه در هکتار ابتدا نقشة میزان رویش سالانه در هکتار تهیه شده و سپس با استفاده از رابطة میان میزان تولید زیست تودة گیاهی و میزان جذب دی اکسید‌کربن نقشة میزان دی اکسید‌کربن جذب شده توسط اکوسیستم جنگلی تدوین می‌شود. در ادامه به منظور ارزشگذاری این خدمت اکوسیستمی از روش هزینة جایگزین که یکی از روش‌های مبتنی بر هزینه در اقتصاد محیط زیست محسوب می‌شود، استفاده شده و بدین ترتیب دستیابی به نقشة توزیع مکانی ارزش جذب دی‌اکسیدکربن توسط درختان جنگلی میسر شده است. https://jes.ut.ac.ir/article_21595_22b181257356e65f74b7af6f61097e9e.pdf

دانشگاه تهران محیط شناسی 1025-8620 35 50 2009 08 23 A Decision Support System for Environmental impact Assessment in landscape degradation (Case study: Shafarod Watershed in Gilan province of Iran) سامانة پشتوانة تصمیم‌گیری سریع برای ارزیابی پیامد فعالیت‌ها در تخریب سیمای سرزمین حوزة آبخیز شفارود 21596 FA فرود آذری دهکردی استادیار گروه برنامه‌ریزی و مدیریت دانشکدة محیط زیست، دانشگاه تهران نوشین خزاعی دانشجوی کارشناسی ارشد، دانشکدة محیط زیست دانشگاه تهران Journal Article 1970 01 01 Degradation Model was introduced as an instrument of Environmental Impact Assessment (EIA) in Iran. Several methods are introduced in rapid environmental assessment, but none of them have evaluated landscape level. Thus, the main objective of this research is to introduce a new spatial method for EIA by using landscape metrics. A benefit of rapid assessment by using ecological landscape metrics is, understanding intensity of cumulative degrading activities in working units from past to present. The landscape degradation is LD= ?kI/Vi . Where LD is equal to degradation coefficient of landscape compartments, ?kI is the index of intensity of human activities in landscape working units, (I is the indicator of metrics and k is intensity of them) V stands for habitat vulnerability. The approach of this model is to emphasize on conservation of natural ecosystems (which their LD is low). Therefore, to introduce landscape degradation model, we considered Shafarod Watershed with 39800 ha, that is located in Gilan. Then, 28 sub watersheds were delineated as a measure for comparison between working units. The road and landuse layers were overlaid to compute fragmentation. Then all landscape metrics were extracted for each working units. We arrangement these metrics as a total activity and number of patches (NumP) was considered as the habitat vulnerability in landscape degradation model. After computation of landscape degradation model, sub watershed 25, 26 and 27 had the maximum number of degradation, which is suggested for development. In this study, we had correlated between satellite data, length of road, slope, number of patches, and data were extracted from landscape degradation model. These correlation were observed that red class in imaging data has the highest correlation with degradation (R²= 0.61). روش‌های ارزیابی پیامد فعالیت‌های سریع متعددی معرفی شده‌اند، ولی هیچ‌کدام از این روش‌ها به طور تخصصی به ارزیابی تخریب ناشی از فعالیت‌های انسان در مقیاس سیمای سرزمین نمی‌پردازند. مطالعات در سطح بالا از تحلیل وضعیت تخریب محیط زیست در سطح سیمای سرزمین سبب نادیده گرفتن بسیاری از مشخصه‌های مطرح در ارزیابی محیط می‌شوند. هدف این مقاله ارائة روش تخصصی برای ارزیابی پیامد فعالیت‌های انسان در تخریب سیمای سرزمین جنگل‌های شفارود در استان گیلان است. به‌طوری‌که در این مقاله 39000 هکتار از جنگل‌های این منطقه ارزیابی شدند. این مقاله به صورت مطالعة موردی در 28 واحد کاری در حوزة آبخیز شفارود در استان گیلان انجام شد. الگوی تخریب سیمای سرزمین به صورت زیر معرفی شد: LD= ?kI/Vi که در آن LD ضریب فروافت واحدهای کاری سیمای سرزمین، و ?kI نمایة شدت فعالیت‌های انسان در تخریب سیمای سرزمین در هر واحد کاری (I متریک و k شدت آن)، و V آسیب پذیری اکولوژیک است. میزان سالخوردگی جنگل‌ها بر اساس تیره‌تر‌بودن رنگ قرمز بر روی تصویرهای ماهواره‌ای قابل اندازه‌گیری است. برای اعتبارسنجی نتایج الگوی تخریب سیمای سرزمین، بین عددهای تخریب با داده‌های استخراج شده از تصویر ماهواره‌ای در واحدهای کاری رگرسیون گرفته شد. بنابراین، به‌دست آوردن R2 معادل 0.61 می‌تواند علامت وجود رابطة قابل قبول بین میزان تیرگی رنگ قرمز و مدل تخریب سیمای سرزمین در واحدهای کاری باشد. با الگوسازی تخریب، با استفاده از متریک‌های سیمای سرزمین، می‌توان از وضعیت و میزان شدت تخریب در سیمای سرزمین جنگل در کمترین زمان ممکن و با کمک حداقل داده رقومی و هزینه به وضعیت تخریب، یا طبیعی بودن اکوسیستم‌های جنگلی پی برد. https://jes.ut.ac.ir/article_21596_380dd3a02e390bb59f4f360746d50971.pdf

دانشگاه تهران محیط شناسی 1025-8620 35 50 2009 08 23 The Application of Hedonic Pricing Method in Estimating the Hidden Economic Value of Environment: The Case Study of Correlation between Public Services, Pollution, and the Housing Prices in Selected Areas of Tabriz کاربرد روش التذاذی(هدونیک)در برآورد ارتباط میان سطح خدمات، آلودگی و بهای مسکن در مناطق انتخابی تبریز 21597 FA علی‌محمد خورشیددوست دانشیار گروه جغرافیای طبیعی دانشگاه تبریز Journal Article 1970 01 01 The economic and market value of environmental goods and services are hidden. Among the conventional methods of valuing and economic pricing the environmental amenities, one is hedonic pricing method (HPM) which in terms of economic point of view is based on the hypothesis that people usually determine their environmental consumption preference levels through choosing their houses. Therefore, in decision making to buy a house there is a latent market in which the environmental quality is measured indirectly by consumers or buyers. The demand rates for such an environmental amenity are reflected in the presence or lack of air noise pollution in the area. HPM uses quantitative, statistical, and other methods to estimate the economic value of places and houses in environmental aspects. In this paper the author has applied this methodology along with an analysis of housing prices in different zones of Tabriz, aiming at establishing a correlation between these factors and environmental characteristics. The results can be generalized within the willingness to pay principle of the consumers for buying a better house with regard to various factors including the environmental variables. ارزش اقتصادی و بازاری کالاها و خدمات زیست‌محیطی دست‌کم در ظاهر پنهان است. در میان روش‌های مرسوم برای تعیین بها, یا ارزشگذاری اقتـصادی برای محیط‌زیست، روش تعیین بـهای مـحیط‌زیست شهری براسـاس اصل رفاه‌گرایی معروف به روش هدونیک، یا التذاذی(HPM) است که از نظر اقتصادی بر پایة این فرضیه استوار است که افراد غالباً با انتخاب مکان مسکونی و منازل خویش سطح تقاضای خود را نسبت به کیفیت محیط‌زیست نشان می‌دهند. بنابراین در تصمیم‌گیری برای خرید یک خانه، بازار نهفته‌ای وجود دارد که در آن کیفیت محیط‌زیست نیز ارزیابی می‌شود و میزان تقاضا برای مصرف یا استفاده از کالاها و خدمات زیست‌محیطی غیربازاری همچون وجود، یا فقدان آلودگی هوا، یا صدا، با قیمت کالاها مرتبط است. روش هدونیک با استفاده از تکنیک‌های کمی و آماری و سایر روش‌ها به برآورد ارزش اقتصادی مکان‌ها از نظر زیست‌محیطی می‌پردازد. این مقاله با تحلیل بها و ارزش مساکن در نقاط مختلف انتخابی شهر تبریز، با بهره‌گیری از روش التذاذی در تلاش برای برقراری ارتباط در بین این عوامل و ویژگی‌های زیست‌محیطی و نیز عوامل دیگر است. نتایج تحقیق مبین معنی‌داربودن همبستگی‌های مورد نظر است که به عنوان شاخص‌هایی مهم, اما اندازه‌گیری نشده برای ارزش بالای محیط‌زیست و مواهب زیست‌محیطی در تصمیم‌گیری‌های مردم برای خرید خانه به شمار می‌رود که می‌توان این عامل نهفته را میزان تمایل و اشتیاق مردم به پرداخت بیشتر برای زیستن در محیطی بهتر و بدون آلودگی تلقی کرد. https://jes.ut.ac.ir/article_21597_944ce34fb7aae695680a8b51c7c61c32.pdf

دانشگاه تهران محیط شناسی 1025-8620 35 50 2009 08 23 The Relationship between Economic Growth and Air Pollution Considering Effect of Iranian Development Programs رابطة رشد اقتصادی و آلودگی هوا در ایران با نگاهی بر تأثیر برنامه‌های توسعه 21598 FA هیوا اسدی‌کیا دانشجوی کارشناسی ارشد اقتصاد کشاورزی دانشکده اقتصاد و توسعه کشاورزی پردیس کشاورزی دانشگاه تهران رضا اویارحسین دانشجوی کارشناسی ارشد اقتصاد کشاورزی دانشکده اقتصاد و توسعه کشاورزی پردیس کشاورزی دانشگاه تهران ایرج صالح دانشیار گروه اقتصاد کشاورزی دانشکده اقتصاد و توسعة کشاورزی پردیس کشاورزی دانشگاه تهران حامد رفیعی دانشجوی دوره دکتری اقتصاد کشاورزی دانشکده اقتصاد و توسعة کشاورزی پردیس کشاورزی دانشگاه تهران سمانه زارع دانشجوی کارشناسی ارشد اقتصاد کشاورزی دانشکده اقتصاد و توسعه کشاورزی پردیس کشاورزی دانشگاه تهران Journal Article 1970 01 01 Achieving to sustainable development requires high attention to environmental problems so In this head line, examining the relation between economic growth and environment quality gives us an outlook of optimum economic development. For this purpose, different development programs were investigated. Variables used in this model were propagation co2 per capita (as a proxy of pollution ), GDP per capita, number of imported and domestic produced automobile, degree of economic openness, population and dummy variable of development programs. Statistics show that, there is a significant relation between deferent stages of current variable to exerted co2 and air pollution. Estimation of Grossman-Kroger logarithmic model (with some adjustments) resulted direct relation between GDP, number of extinct automobile and population with co2 gas extension. GDP had the highest elasticity. One percent increase in GDP will raise gas extension by 5.539 percent. There is an inverse relation between Degree of openness and gas extension by the amount of 0.3372 percent. Finally results showed that 3rd Development Program is the most successful one in air pollution control and had reduced annual rise in pollution and co2 extension. This is the main result of implying comprehensive pollution reduction program in 8 big cities. Such programs are suggested to be continued considering effective variables. با توجه به اهمیت محیط زیست و توسعة پایدار، پرداختن به مسائل زیست محیطی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. در این زمینه بررسی ارتباط میان رشد اقتصادی و کیفیت محیط زیست، نقش مهمی در ترسیم چشم‌انداز توسعة بهینة اقتصادی در کشور ایفا می‌کند. به این منظور این مطالعه به بررسی این ارتباط در برنامه‌های مختلف توسعة کشور پرداخته است. متغیرهای ارائه شده در مدل شامل سرانة انتشار دی‌اکسیدکربن (به عنوان شاخصی از آلودگی)، تولید ناخالص داخلی سرانة ایران، تعداد خودرو‌های سواری تولیدی و وارداتی کشور، درجه باز بودن اقتصاد کشور(مجموع صادرات و واردات به تولید ناخالص داخلی)، جمعیت کشور و متغیرهای مجازی برنامه‌های توسعه‌اند. نتایج این مطالعه نشان داد که با توجه به آزمون کای‌دو، در طبقات متغیرهای موجود، انتشار دی‌اکسیدکربن و آلودگی هوا ارتباط معنی‌داری داشته‌اند. همچنین برآورد مدل لگاریتمی گروسمن و کروگر (با تعدیلاتی) نشان داد که رابطة بین درآمد ناخالص داخلی، تعداد خودروهای موجود، میزان جمعیت با انتشار گاز دی‌اکسیدکربن ارتباط مستقیم داشته و بیشترین کشش مربوط به درآمد ناخالص داخلی بوده است. به‌طوری‌که با افزایش یک درصدی در میزان درآمد ناخالص داخلی، میزان انتشار این گاز 539/5 درصد افزایش خواهد یافت. همچنین رابطة بین درجه بازبودن اقتصادی با انتشار گاز مذکور منفی بوده، به‌طوری‌که با افزایش یک‌درصدی در این شاخص، میزان انتشار این گاز 3372/0 درصد کاهش خواهد یافت. در نهایت نتایج نشان داد که برنامة سوم توسعه در بین سایر برنامه‌ها در کنترل آلودگی موفق‌تر بوده است و افزایش سالانة کمتری در میزان آلودگی و انتشار گاز دی‌اکسیدکربن داشته که علت اصلی آن را می‌توان در اجرای برنامه‌هایی نظیر برنامة جامع کاهش آلودگی در هشت شهر بزرگ کشور جست‌وجو کرد. بنابراین پیشنهاد می‌شود برنامه‌های مذکور با کنترل سایر متغیرهای تأثیرگذار، با تأکید بیشتری ادامه یابد. https://jes.ut.ac.ir/article_21598_97abc41a1b0a78ac127bbf37d55c5fbb.pdf

دانشگاه تهران محیط شناسی 1025-8620 35 50 2009 08 23 Water Quality Trading Using Tradable Discharge Permit in a River and Assessment of Its Cost- Effectiveness تجارت آلودگی به روش مجوزهای تخلیة قابل مبادله در رودخانه و ارزیابی آن از نظر کارآیی هزینه 21599 FA علی جعفری دانشجوی دکتری برنامه ریزی محیط زیست، دانشکدة محیط زیست، دانشگاه تهران مسعود طاهریون دانشجوی دکتری مهندسی محیط زیست، دانشکدة محیط زیست، دانشگاه تهران احمدرضا یاوری دانشیار گروه برنامه ریزی و مدیریت محیط زیست، دانشکدة محیط زیست، دانشگاه تهران 0000-0003-2786-379X اکبر باغوند دانشیار گروه برنامه ریزی و مدیریت محیط زیست، دانشکدة محیط زیست، دانشگاه تهران Journal Article 1970 01 01 Water quality trading is a new approach in pollution control which satisfies water quality standards suggesting minimum cost solutions. This method uses tradable discharge permits based on pollution transfer coefficient in a river. This paper tries to establish a water quality trading program in a river basin according to transfer coefficients between pollution sources and evaluate cost effectiveness of the pollution control method. The case study is Dez river watershed in south of Iran in Khuzestan province. The average annual flow of the river is 368cms at downstream station. The major pollution sources of the river include domestic and industrial wastewater. A water quality trading program is accomplished in five steps including zoning the study area, determination of total pollution load of each zone based on water quality model, determination of pollution transfer coefficient among pollutants and zones and determination of allowable tradable discharge load for each zone and each pollutant load. In order to determine the initial amount discharge permit and transfer coefficient a water quality model for the river is developed using Streeter- Phelps equation. In this study the cost of pollution control for each source has been estimated by both technological (treatment plant construction) and non-technological (trading) methods. The ratio of the cost of the technological to the non-technological pollution control has been evaluated as the cost effectiveness criteria. With respect to this criterion, for some pollution source technological method is cost effective and they should construct a wastewater treatment plant. The other sources should buy discharge permit from the pollution sources which has decreased their discharge quality lower than required. The amount of the permit that a discharger should buy is determined by environmental agency authority according to the transfer coefficients. نظریة تجارت آلودگی رویکرد جدیدی در کنترل منابع آلاینده با حفظ سطح استانداردهای کیفی آب و استفاده از راهکارهای کم‌ هزینه است. تجارت آلودگی به روش انتشار مجوزهای تخلیه قابل خرید و فروش مبتنی بر ضریب انتقال آلودگی در رودخانه در پنج مرحله شامل ناحیه‌بندی محدودة مورد مطالعه، تعیین کل بار مجاز خروجی هر ناحیه بر اساس مدل خودپالایی رودخانه، تعیین ضرایب انتقال آلودگی بین منابع آلاینده و بین ناحیه‌ها با استفاده از مدل، تعیین مقادیر مجاز تخلیة قابل مبادله برای هر ناحیه و هر منبع آلاینده اجرا می‌شود. در این تحقیق کاربرد روش تجارت آلودگی برای حوزة آبریز رودخانة دز مورد بررسی قرار گرفته و برای هر منبع آلاینده هزینه‌های کنترل آلودگی به روش تکنولوژیک (احداث تصفیه‌خانه) و غیر تکنولوژیک (روش مبادله) محاسبه شده و نسبت هزینة کنترل تکنولوژیک به کنترل غیر تکنولوژیک به‌عنوان معیار کارایی هزینة روش مبادله آلودگی بررسی شده است. با توجه به این معیار، برای برخی منابع آلاینده که کارایی هزینه برایشان بالاست روش کنترل تکنولوژیک و احداث تصفیة‌خانه فاضلاب به صرفه بوده و دیگر منابع آلاینده که احداث تصفیه‌خانة فاضلاب به دلیل کارایی کم برایشان اقتصادی نیست، مجبور به خرید مجوزهای تخلیه از منابع آلاینده‌ای که آلودگی خود را به کمتر از حد تعیین شده رسانده‌اند، خواهند بود . https://jes.ut.ac.ir/article_21599_3c20a9e506ad210055d0ad00fd6f0f50.pdf

دانشگاه تهران محیط شناسی 1025-8620 35 50 2009 08 23 Sustainable Development in Environment for Iron and Steel Making in Iran By Fuzzy Logic توسعة پایدار تولید آهن و فولاد در ایران از جنبة زیست‌محیطی با استفاده از منطق شلال 21600 FA سید ابراهیم وحدت مربی گروه متالورژی و مواد دانشکدة فنی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد آیت الله آملی ناصر توحیدی استاد گروه متالورژی و مواد دانشکدة فنی دانشگاه تهران Journal Article 1970 01 01 Sustainable development is very important especially in environment. In this paper, the value of sustainable development in environment of Iran for iron and steel making in comparison with global, determined by fuzzy logic and expressed by continuous value between zero and one. The following steps were taken in turn: 1- Obtaining the related data from internal resources. 2- Defining membership functions according to the data and the nature of features. 3- Calculating and determining the degree of sustainable development well-being for iron and steel making in Iran by fuzzy rules.The present study is an analytical study which was carried out in 2007 at Islamic Azad University Ayatollah Amoli branch. The data was obtained from 29 papers and 3 books. Unruly data were excluded from the study.Sustainable development in environment was discussed by six points of view. The first is soil and water pollution in agriculture, the second is air pollution, the third is forest, then is ecosystems, next is energy and the last is fresh water. The membership functions of that features were defined according to fuzzy conjunction and disjunction rules. Fuzzy conjunction and disjunction rules were selected because of the nature of features and the data. A few variables were indicated in this paper because of lack of data. The results indicate sustainable development in environment of Iran for Iron and steel production isn’t completely well-being at 2005 (The degree of well-being is 0). حفظ و تعادل زیست‌محیطی، از جمله ارکان توسعة پایدار است. در این مقاله برخی از عوامل آلایندة آب و خاک کشاورزی، هوا و /SO3 SO2 آبهای شیرین، جنگل، مواد مصرفی و نیز انرژی برای تولید آهن و فولاد که در توسعة پایدار کشور ما ایران مؤثرند، شناسایی و توابع عضویت آنها بر اساس منطق شلال، بین صفر و یک تعریف می‌شوند. به‌نحوی که درجه عضویت «صفر» یعنی توسعة تولید آهن و فولاد اصلا پایدار نیست و درجة عضویت «یک» یعنی توسعة تولید آهن و فولاد، کاملأ پایدار است و درجة عضویت «بین صفر و یک»، یعنی توسعة تولید آهن و فولاد به طور نسبی با همان درجه، پایدار است. بر اساس داده‌های موجود در ایران و نیز شرایط بهینه و بین‌المللی در این صنعت، توابع عضویت محاسبه و از طریق منطق شلال نتیجه‌گیری شده است. مراحل پژوهش به ترتیب زیر انجام شد: داده‌های مرتبط با پژوهش از منابع داخلی گردآوری شد. سپس با توجه به داده‌ها و ماهیت رخدادها، توابع عضویت تعریف و در نهایت درجة پایداری توسعة آهن و فولاد در ایران محاسبه و با کمک قوانین استنتاج فازی تعیین شد. نتیجه آن‌که توسعة پایدار تولید آهن و فولاد با شرایط سالهای 2002 تا 2003، ممکن نیست زیرا اولا شرایط زیست محیطی گاز کربنیک هوا مناسب نیست، ثانیا مقدار سرب در خاک کشاورزی زیاد است و درنهایت ضایعات زیادی در این صنعت نسبت به سایر کشورها تولید می‌شود. بنابراین برای افزایش درجة توسعة پایدار، باید به طور همزمان در جهت کاهش تولید گاز کربنیک و افزایش کاشت درخت، اقدام کرد. https://jes.ut.ac.ir/article_21600_2ff57ba7b376e922b24d71b1b01df294.pdf