دانشگاه تهران محیط شناسی 1025-8620 38 2 2012 08 22 Using Fuzzy Comprehensive Assessment Method for Rivers Water Quality Zoning کاربرد روش ارزیابی جامع فازی در پهنه‌بندی کیفی آب رودخانه‌ها 103 1110 29105 10.22059/jes.2012.29105 FA سیدحسین هاشمی استادیار پژوهشکدة علوم محیطی، دانشگاه شهید بهشتی محمد مهدی عظیمی قادیکلایی کارشناس ارشد مهندسی رودخانه، شرکت مهندسین مشاور یکم. مرتضی رعیتی دماوندی مربی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد قائمشهر و دانشجوی دکترای مهندسی آب دانشگاه علم و صنعت ایران. سمانه برکتین کارشناس ارشد مهندسی محیط زیست، شرکت مهندسین مشاور یکم. Journal Article Water quality zoning have been recognized as a useful tool, which gives managers a sweeping view for taking environmental conservative actionsin oeder of priority. Ordinary methods, which have been used in Iran, involve some defections such as disregard water usage, uncertainty due to sampling error and classification, and changing the class number due to a bit change in water quality parameters. The main idea of this paper is to use fuzzy comprehensive assessment (FCA) technique in Gezel Ozan River, which overcomes mentioned disadvantages. According to this method, at first four water quality classes have been extracted based on available standatdes for agriculture. Three water quality parameters, including total hardness, electrical conductivity, and sodium absorption ratio, have been used. Then, degree of membership matrix has been built based on this method. For calculating the weight factor, information antropy method has been used. Finally the water quality class has been defined by multiplying the weight matrix by membership matrix. Accordig to the results, the river water is unsuitable for agriculture porpuses. Because of its high TDS water. پهنه‌بندی کیفی رودخانه‌ها، ابزار مفید مدیریتی است که برنامه‌ریزان را قادر به اولویت‌بندی فعالیت‌های لازم برای حفاظت منابع آب می‌کند. روشهای متداول مورد استفاده در این زمینه، معایبی از جمله عدم توجه به نوع مصرف آب، در نظر نگرفتن عدم قطعیت‌های مربوط به خطای نمونه‌گیری و حدود کلاس‌ها، تغییر کلاس‌ها با افزایش یا کاهش جزئی در مقدار مشخصه‌های کیفی، و قرار گرفتن ارقام بسیار دور یا بسیار نزدیک، در یک کلاس کیفی دارند. هدف این مقاله که بر روی رودخانة قزل اوزن انجام گرفت، کاربرد تکنیک‌های فازی در بحث پهنه‌بندی کیفی آب رودخانه‌هاست به‌گونه‌ای که معایب گفته شده را، به کمک روشهای ریاضی پوشش می‌دهد. طبق این روش، ابتدا بر اساس استانداردهای طبقه‌بندی آب در کشاورزی، چهار کلاس کیفیت آب استخراج شد، به گونه‌ای که با افزوده شدن بر شمارة کلاس، از رضامندی آن برای مصرف کشاورزی کاسته می‌شود. با توجه به نمونه‌های برداشت شده از این رودخانه، سه مشخصه کیفی، شامل سختی کل، نسبت جذب سدیم و هدایت الکتریکی در این مطالعه اثر داده شد. سپس با استفاده از روش ارزیابی جامع فازی، میزان درجة عضویت هر ایستگاه در کلاس‌های کیفی (ماتریس تابع عضویت) محاسبه و به منظور تعیین ضرایب وزنی مشخصه‌های کیفی، که از مهمترین قسمت‌های ارزیابی کیفی است، از نظریة آنتروپی اطلاعات استفاده و در پایان از حاصل‌ضرب ماتریس ضرایب وزنی در ماتریس توابع عضویت، وضع کیفی ایستگاههای پایش تعیین شد. نتایج نشان داد از نظر مصرف کشاورزی، آب این رودخانه در اکثر ایستگاهها نامناسب است که علت آن، غلظت بالای املاح در آب این منطقه تشخیص داده شد. https://jes.ut.ac.ir/article_29105_38e68b65e943486cc689f7417af4df18.pdf