دانشگاه تهران محیط شناسی 1025-8620 34 46 2008 08 22 Recognition and Introduction of Natural Forest Stands of Tehran province شناسایی و معرفی توده‌های جنگلی طبیعی استان تهران 27095 FA هومن روانبخش وحید اعتماد Journal Article 1970 01 01 Natural forests of Tehran province belong to Irano-Turanian vegetation zone. Trees and shrubs of mountain flora of Irano-Turanian zone generally grow in a scattered manner, but in some places, they grow thickly and organize some forest stands or bush woods (Clumped pattern). These stands are special parts of Irano-Turanian zone and they are The habitat of numerous animals and birds. In fact, we should know these stands as special and valuable ecosystems. In this research, we tried to recognize and introduce these ecosystems in Tehran province. So we recognized and introduced more than 70 stands. Forests of Tehran province were divided into 3 types: 1. Conifer stands 2. Tree hardwood stands 3. Shrub hardwood stands; and data were analyzed on the base of this division. In the first group: “Junipers polVycarpus", in the second group "Pistachios mutica" and in the third group "Cotoneaster spp." and "Amygdales licorices" are dominant tree or shrub species. Also, there are some sites with other dominant species: Ulmus sp., Malus orientalis, Salix spp. , Populus nigra , Betula pendula , Amygdalus scoparia , Rhus coriaria , Berber is spp. and Rosa canina. The area is variable between 0.5 and 400 ha. Also, in this study, we presented the tree and shrub flora of Tehran province that includes more than 110 species; 37% of the species belong to “Rosaceae" family. As a result , Juniperus polycarpus , Amygdalus lycioides , Berberis spp. , Rosa spp. , Pistacia mutica , Cotoneaster spp. , Rhamnus pallassii , Cerasus microcarpa , Amygdales scoparia , Celtis caucasica ,Rhus coriaria and Salix spp. are the main native tree or shrub species of Tehran province. Most species of Tehran province belong to Irano-Turanian biogeographic zone but just in 340 ha, in the north-eastern of the province, we can see hyrcanian zone species such as Juniperus communis and Querqus macranthera. با گسترش شهرها و مراکز سکونتی، بسیاری از اجتماعات گیاهی محو و نابود می‌شوند. نمونه بارز این موضوع در ارتفاعات استان تهران مشهود است. در حالی‌که مساحتی کمتر از 5 درصد سطح حوزه‌های کوهستانی شمالی استان تهران را توده‌های درختی و درختچه‌ای تشکیل می‌دهد، همین سطح ناچیز نیز با خطر جدی تجاوز و تخریب روبه‌روست. به نظر می‌رسد گسترش شبکة جاده‌های ارتباطی در البرز، افزایش تقاضای زمین در مناطق ییلاقی و افزایش بی‌رویة ارزش زمین، ناشناخته ماندن توده‌های جنگلی و ضعف مدیریت منابع طبیعی طی سالها، از جمله عوامل گسترش ساخت و ساز در عرصه‌های ملی کوهستانی باشد. بدین ترتیب، شناسایی و معرفی توده‌های جنگلی به‌عنوان اولین گام در حفاظت و مدیریت مد نظر قرار گرفت. جنگل‌های طبیعی استان تهران که بیشتر مربوط به کوهستان‌های البرز جنوبی‌اند، در ناحیه رویشی ایران و تورانی قرار گرفته و دربردارنده پوشش‌گیاهی خاص این ناحیه هستند. درختان و درختچه‌های فلور کوهستانی ایران وتورانی به‌طور عمده به‌صورت پراکنده رویش داشته و در برخی مناطق به‌طور متراکم‌تر تشکیل توده‌های جنگلی، یا بیشه‌هایی را می‌دهند ( الگوی پراکنش خوشه‌ای ). این توده‌ها نقاط برجسته ناحیة رویشی ایران و تورانی بوده و زیستگاه جانوران و پرندگان متعددی نیز هستند. در واقع ‌باید از این توده‌ها به‌ منزله اکوسیستم‌های ویژه و ارزشمند یاد کرد. در این تحقیق سعی شده است تا این‌گونه اکوسیستم‌ها در محدودة استان تهران‌، شناسایی و معرفی شوند. بااین‌هدف بیش از 70 توده، شناسایی و معرفی شد. تیپ جنگلی استان به سه تیپ سوزنی برگ، پهن برگ درختی و پهن برگ درختچه‌ای تقسیم شد و جمع بندی داده‌ها بر این اساس صورت گرفت: در گروه اوًل، ارس (Juniperus polycarpos )، در گروه دوم، بنه ( Pistacia mutica ) و در گروه سوم، شیر خشت (Cotoneaster spp. ) و بادام کوهی (Amygdalus lycioides ) گونه درختی و یا درختچه‌ای غالب هستند. همچنین رویشگاه‌هایی با غلبه نارون، سیب وحشی ( سیب ترش )، بید، صنوبر، توس، بادامک، سماق، زرشک و نسترن وجود دارند. مساحت عموم توده های موجود از حدود نیم تا 400 هکتار متغیر است. در این تحقیق فلور درختچه‌ای و درختی استان نیز ارائه شده که شامل بیش از یکصد و ده گونه است. خانوادة گل سرخیان با بیش از 40 گونه، 37 درصد فلور درختی و درختچه‌ای استان را تشکیل می‌دهد. در مجموع، ارس، بادام کوهی، زرشک، نسترن، بنه، شیرخشت، ارجنک ( تنگرس )، راناس، بادامک، تا، پلاخور، سماق و بید از عناصر اصلی درختی و درختچه‌ای بومی استان تهران به شمار می‌آیند. عمده عناصر درختی و درختچه‌ای استان مربوط به ناحیة رویشی ایران وتورانی بوده و فقط در وسعت 340 هکتار در شمال شرق استان، عناصر رویشی هیرکانی مشاهده می‌شود. https://jes.ut.ac.ir/article_27095_d992a30bc8f7dfa0ed77bc2c46deb717.pdf