دانشگاه تهران محیط شناسی 1025-8620 27 28 2001 12 22 Natural Changes in Resource Allocation and Protection ofMountain Environment, the Case ofCentral Elborz, Iran شناخت عوامل موثر تغییر ساختاری در نظامهای بهره برداری ، تخصیص و حفاظت از منابع پایه کوهستانهای ایران ؛ ناحیه البرز مرکزی 25546 FA احمد رضا یاوری Journal Article Structural characteristics and spatial distribution of major farming systems in mountain environment of the Iranian Plateau as well as their developments in the past few decades have been studied by statistical analysis. Using this new approach, towards the study of natural resource allocation methods in mountains of Iran, the following resulted: Land and resource use practices have followed a market supplydemande policy based on the short term benefits of inhabitants of the capital city in the adjacent plain. Land and resource degradations have been much less than expected because of major emmigrations of inhabitants to the plain; Tehran. This is a temporary situation masking the effects of the existing lack Of resource use planning and management in this area. Inter-relations existing ; between farming and animal husbandry (allocation of land and natural vegetation), practices within mountain farming systems and mountain-plain inter-dependencies existing in the regional economy, demonstrate the necessity of an integrated approaches in management of mountain resource allocation and farming system analysis. According to the results obtained, it is clear that agricultural planning and management (farming system; cropping coices and pattern) in mountain should take into account demands of for rage and pasture for animal production activities (farmer's major source of income). Proper in frastruture and supply of services for a well planned rural development (site selection) seem to be another major consideration for a sustainable rural development. Finally taking advantage of the existing advantages of mountains compared to plains, by a proper human settlement strategy is another major consideration in planning and development of mountainous regions. این بررسی از جمله روشهای نوینی از بررسی های جغرافیایی و زیست محیطی محسوب می گردد که برخوردی کاربردی با دیدگاهی تحلیلی در ابعاد مکانی و زمانی دارد . در این بررسی سعی شد تا تحولات ساختاری و پراکندگی انواع سیستم های مزرعه داری (Farming Systems ) یک ناحیه در زمان و مکان مورد مطالعه و بررسی قرار گیرد . نتایج تحلیل های انجام شده نشان می دهد که تحولات در شیوه بهره برداری از محیط و منابع بر اساس قوانین بازار تحت تاثیر حضور و به نفع تهران (دشت ) صورت گرفته است . با وجود بهره برداری های غلط از محیط و منابع ، بخاطر شرایط (هر چند زودگذر ) ثابت نسبی فشارهای بهره برداری از منابع طبیعی در منطقه ، بعلت مهاجرت بخش مهمی از جمعیت فزاینده به خارج از آن طی دو دهه ، منطقه کمتر از آنچه باید صدمه دیده است . بر اساس همین بررسی می توان گفت که ارتباطات موجود میان بهره برداری از منابع ارضی و بهره برداری از پوشش گیاهی در کشاورزی و دامداری و ارتباطات تنگاتنگ این دو فعالیت در نظام مزرعه داری کوهستان امکان اعمال مدیریتهای ساده و بخشی را در رابطه با منابع طبیعی نمی دهد . ارتباطات مکمل میان کوهستان و دشتهای همجوار آن نیز در برنامه ریزی کاربری محیط در سطح منطقه را مطرح می نماید . بر اساس نتایج تحلیل آماری صورت گرفته ، به نظر می رسد که 1) ساماندهی بخش کشاورزی ، 2) هماهنگ سازی بیشتر آن با محصولات اخیر بخش دامداری 3) سرمایه گذاری در ساماندهی و مکانیابی صحیح توسعه زیربنایی و ارایه خدمات عمومی 4) توزیع متناسب جمعیت در منطقه ، از جمله روشنترین ضرورتهای سیاستهای توسعه می باشد که باید در کنار کوششی آگاهانه در جهت بهره برداری از مزیت های نسبی موجود در سطح محلی در منطقه دنبال گردد. https://jes.ut.ac.ir/article_25546_7afc2a63b4035420cd8d0822284f538a.pdf