دانشگاه تهران محیط شناسی 1025-8620 37 58 2011 08 23 Evaluation of Ark clam (Barbatia helblingii) as Biomonitor Agent for PAHs Contamination in Coastal Area of Bushehr مطالعه امکان استفاده از دوکفه‌ای Barbatia helblingii به عنوان پایشگر زیستی ترکیباتPAHs در سواحل بوشهر 141 148 23172 FA معصومه محمودی دانشگاه علوم وفنون دریایی خرمشهر، دانش آموخته کارشناسی ارشد آلودگی دریا علیرضا صفاهیه دانشگاه علوم وفنون دریایی خرمشهر، استادیار گروه بیولوژی دریا و معاونت آموزشی یدالله نیکپور دانشگاه علوم و فنون دریایی خرمشهر، استادیار گروه شیمی دریا کمال غانمی دانشگاه علوم و فنون دریایی خرمشهر، استادیار گروه شیمی دریا Journal Article Polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs) are a major group of organic contaminants which are consisted of two or more benzene rings. Many of these compounds are potentially toxic and many studies have been carried out to investigate their toxicity in PAHs exposed people. The Bushehr coastal area is very important place for oil exploration, exploitation and transportation in north Persian Gulf. In addition it is influenced by industrial and municipal effluents as well. Since oil sector activities are the major sources of PAHs input in to the Bushehr marine environment, PAHs contamination of water and aquatic organisms in the area is an expected issue. In order to study the extent of PAHs contamination in seawater and Ark clam (Barbatia helblingii) and to evaluate of the clam as biomonitor agent for PAHs compounds in the area, seawater and clams were sampled from intertidal zone of 5 different stations along Bushehr coasts. After digestion and extraction of PAHs by organic solvents, their PAHs contents were analyzed using HPLC. Result showed that tPAHs concentration in seawater taken from Rafael, Sheghab, Abshirinkon, Industrial zone and Helyleh stations was 31.03 µg/l, 20.85 µg/l, 4.04 µg/l, 17.58 µg/l and 12.29 µg/l respectively. Concentration of tPAHs in soft tissue of B.helblingii from the same stations was 634.75 ng/g, 476.66 ng/g, 129.54 ng/g, 452.47 ng/g and 414.96 ng/g (dw) respectively. A significant difference was found between tPAHs concentrations in both seawater and clam samples collected from different stations. Among the studied stations the maximum PAHs level was found in Rafael while the lowest PAHs level was found in Abshirinkon. A significant linear correlation was found between PAHs concentrations in seawater and its level in clam’s soft tissues (P<0.05), suggesting that ark clam (B.helblingii) is a good biomonitor agent for study PAHs contamination in the area. هیدروکربن‌های آروماتیک چندحلقه‌ای (PAHs) گروه بزرگی از آلاینده‌های آلی هستند. بسیاری از این ترکیبات، بالقوة سمی بوده و نتیجة تماس جانداران با این ترکیبات موضوع تحقیقات بسیاری را به خود اختصاص داده است. سواحل استان بوشهر محل انجام بسیاری از فعالیت‌های استخراج و حمل و نقل مواد نفتی در شمال خلیج فارس است و احتمال می‌رود مقادیر چشمگیری از این ترکیبات در آب و آبزیان این منطقه وجود داشته باشد. به منظور آگاهی از غلظت PAHs در آب دریا و دوکفه‌ای Barbatia helblingiiو بررسی امکان پایش این ترکیبات توسط دوکفه‌ای مذکور، نمونه‌برداری از آب و دوکفه‌ای در 5 ایستگاه مختلف درمنطقة جزر و مدی ساحل بوشهر انجام شد. پس از هضم و استخراج PAHsبا حلال‌های آلی، این ترکیبات به وسیلة دستگاه کروماتوگرافی مایع با کارایی بالا (HPLC) تفکیک و سنجش شدند. نتایج نشان داد غلظت PAHs کل در آب ایستگاههای مورد مطالعه از 04/4 تا 03/31 میکروگرم در لیتر متغیر بوده است. غلظت این ترکیبات در بافت نرم دوکفه‌ای B.helblingii در ایستگاههای مورد مطالعه،54/129 تا 75/634 نانوگرم برگرم وزن خشک بوده است. غلظت PAHs در آب و صدف جمع‌آوری شده از ایستگاههای مختلف تفاوت معنی‌داری با یکدیگر داشت (05/0(P<. رافائل آلوده‌ترین و آب شیرین‌ کن تمیزترین ایستگاه بود. نتایج نشان داد همبستگی مستقیم و معنی‌داری میان غلظت ترکیبات PAHs در آب و دوکفه‌ای وجود دارد (05/0(P<. با توجه به نتایج حاصل، دوکفه‌ای B.helblingii به‌عنوان گونة مناسبی برای پایش زیستی ترکیبات PAHs درسواحل بوشهر معرفی می‌شود. https://jes.ut.ac.ir/article_23172_156e69a7c54f0826cd83d4f9ab4b338a.pdf