دانشگاه تهران محیط شناسی 1025-8620 37 58 2011 08 23 Land use Change Modeling Using Multi-Criteria Decision Analysis and GIS مدل‌سازی تغییرکاربری زمین با استفاده از روشهای تصمیم‌گیری چند معیاره و GIS 43 52 23163 FA مهرنوش بختیاری‌فر کارشناس ارشد GIS دانشکدة مهندسی نقشه برداری، دانشگاه صنعتی خواجه نصیر الدین طوسی محمد‌سعدی مسگری استادیار گروه مهندسی GIS، دانشکدة مهندسی نقشه برداری، دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی محمد کریمی دانشجوی دکترای GIS، دانشکدة مهندسی نقشه برداری، دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی ابوالقاسم چهرقانی کارشناس ارشد GIS دانشکدة مهندسی نقشه برداری، دانشگاه صنعتی خواجه نصیر‌الدین طوسی Journal Article 1970 01 01 In recent decades, as a result of population growth, industrial developments, scarcity of sources, etc. more attention has been paid to spatial planning. Spatial planning needs the consideration of different goals, scenarios, criterions and constraints, which leads us to the usage of spatial Multi-Criteria Decision Analysis (MCDA) methods. The mail goal of this research is to develop a novel model, based on GIS and MCDA methods, for both the assessment of present land uses and the allocation of needed land uses. For this purpose, two models for the calculation of land use suitability and compatibility are developed using MCDA methods of TOPSIS, ELECTRE and SAW, and GIS functions. Finally, a model is developed for the allocation of new land uses, on the basis of parameters such as land use suitability, land use compatibility, cost and difficulty of land use change, and land use demands. In this model, spatial units with lower levels of land use suitability and compatibility are considered and evaluated for change to the more adequate land uses. Besides the analyses of the present condition of land uses, these models provide the possibility of evaluating future land use patterns and scenarios from the point of view of land use suitability, land use compatibility and per capita levels. در چند دهة اخیر با توجه به مسئلة افزایش جمعیت، رشد صنعت، کمبود منابع، استفاده نامطلوب از سرزمین و ... آمایش سرزمین اهمیت زیادی پیدا کرده است. با داشتن سناریوها، اهداف، معیارها و محدودیت‌های متنوع در مدل‌سازی آمایش سرزمین، استفاده از روشهای تصمیم‌گیری چند معیاره مکانی امری ضروری است. هدف از این تحقیق توسعه مدلی مبتنی برGIS و روشهای تصمیم‌گیری چند معیاره برای ارزیابی و شناخت وضعیت موجود کاربری‌ها و همچنین تغییر کاربری‌های دارای مشکل به کاربری مناسب است. در این زمینه، ابتدا مدل مناسبت و سازگاری کاربری‌ها از طریق استفاده از روشهای تصمیم گیری TOPSIS، ELECTRE و SAW و توابع GIS توسعه یافته‌اند. در مرحلة دوم مناطقی که از لحاظ مناسبت و سازگاری دچار مشکل هستند، با استفاده از مدل تغییر کاربری‌ها که از تلفیق شاخص‌های مناسبت، سازگاری، دشواری تغییر و سرانه کاربری‌ها توسعه یافته است، به کاربری مناسب تغییر می‌یابند. این مدل‌ها علاوه بر شناخت وضعیت موجود منطقه، امکان استفاده در ارزیابی کاربری‌های پیشنهادی آینده را در اختیار برنامه‌ریزان قرار می‌دهند. تست عملی مدل‌های توسعه داده شده برای بخشی از استان اصفهان شامل شهرستان‌های تیران و کرون، نجف آباد و لنجان حاکی از توانایی مدل‌های مذکور در تعیین میزان تناسب و سازگاری کاربری‌ها و ارائه بهترین کاربری برای واحدهای با کاربری نامطلوب است. نتایج این تحقیق مبین آن است که در تخصیص کاربری‌ها، در نظر گرفتن مناسبت و سازگاری کاربری‌ها به صورت همزمان امری ضروری است. https://jes.ut.ac.ir/article_23163_20b755087132c853f2e0484aeb9a7767.pdf