دانشگاه تهران محیط شناسی 1025-8620 36 56 2011 02 20 Natural Radioactivity of Granites Used as Building Materials in Iran پرتوزایی طبیعی در نمونه‌های گرانیتی استفاده شده به‌عنوان مصالح ساختمانی در ایران 22198 FA احمد جهانگیری دانشیار گروه زمین‌شناسی دانشکدة علوم طبیعی، دانشگاه تبریز صالح اشرفی استادیار فیزیک هسته‌ای دانشکدة فیزیک، دانشگاه تبریز Journal Article 1970 01 01 The radionuclides 226Ra, 232Th and 40K concentrations measured as well as radiological parameters, for 14 granite samples that use in Iran as building material were calculated. The measurements of the radioactivity concentrations were carried out at nuclear physics laboratory university of Tabriz. This subject is important in environmental radiological protection, since granites are extensively used as building and ornamental stones. The external and internal hazard index and the annual effective dose rates index evaluated and compared to the limits proposed by United Nation Scientific Committee on the Effects of Atomic Radiation. Radiation exposure dose rate and radium equivalent activity Raeq for all samples under investigation were calculated. Radium-equivalent activities (Raeq) range from 210.50-450.72 Bq/kg. In addition internal hazard index (Hin) and external hazard index for evaluation of environmental risk have also been determined which range 0.81-1.63 and 0.57-1.22 respectively. Recommended values for internal and external hazard index are 1.5 and 1 respectively. The annual effective doses of studied samples is calculated based on equations and conversion coefficient proposed by UNSCEAR which is 1.05 for one sample and ranges from 0.3 – 1 SvG/y for other studied samples. According to European Commission (EC, 1999), effective doses exceeding the dose criterion of 1 mSv/y should be taken into account in terms of radiation protection. برای تعیین پرتوزایی طبیعی مصالح ساختمانی استفاده شده و ارزیابی شاخص‌های مورد نظر در ارتباط با محیط زیست، بهداشت و جامعه ،14 نمونه از سنگ‌های آذرین استفاده شده در ایران به‌عنوان سنگ‌های گرانیتی انتخاب و پرتوزایی طبیعی نمونه‌ها شامل اندازه‌گیری اکتیویته هسته‌های 226Ra, 232Th و 40K بر حسب Bq/kg انجام شد. پرتوزایی معادل نمونه‌های مطالعه شده برحسب معادل رادیم Raeq برای تمام نمونه‌ها محاسبه شد که در محدودة Bq/kg 72/450 - 50/210 است. برای ارزیابی شاخص‌های ریسک محیط زیست، شاخص‌های خطر خارجی Hex، خطر داخلی Hinو نرخ دوز جذب شده محاسبه شدند. شاخص محاسبه شده Hin برای نمونه‌های مطالعه شده در محدودة بین81/0- 63/1و برای Hex 57/0- 22/1 است. مقادیر توصیه شده برای شاخص پرتوگیری داخلی و خارجی به ترتیب 5/1 و 1 است. طبق استاندارد UNSCEAR میزان دوز پرتوزایی مؤثر سالانه بر حسب mSv/y محاسبه شد که مقدار آن برای یکی از نمو‌نه‌ها 05/1 و برای بقیة نمونه‌ها در محدودة 3/0 - 1 mSv/y قرار می‌گیرد. طبق توصیة کمیسیون اروپا برای مصالح ساختمانی با دوز مؤثر سالانه بالاتر از 1 mSv/y می‌باید مراقبت‌های لازم جهت مراقبت از اشعه‌های پرتوزا صورت گیرد. تهویة فضاهای بسته و اتاقهای خواب از جمله اقدامات ساده و مراقبتی است که موجب کاهش غلظت گازهای پرتوزا می‌شود. مطالعات کانی‌شناسی نشانگر همبستگی مقدار رادیواکتیویته اندازه‌گیری شده با فراوانی کانی‌های فلدسپات پتاسیم، زیرکن، اسفن و آلانیت دارد و همچنین تأثیر بافت تجمعی در افزایش پرتوزایی است. https://jes.ut.ac.ir/article_22198_1cbbf38e86b7dc7a592ed9a570801e0f.pdf