دانشگاه تهران محیط شناسی 1025-8620 35 50 2009 08 23 Landscape Ecological Structure Analysis of Tehran to Develop Strategies for Improving Environmental Quality تحلیل ساختار اکولوژیک سیمای سرزمین شهر تهران برای تدوین راهکارهای ارتقای کیفیت محیط زیست 21594 FA پرستو پریور دانشجوی دکتری برنامه ریزی و مدیریت محیط زیست، دانشکدة محیط زیست، دانشگاه تهران احمد رضا یاوری دانشیار گروه برنامه ریزی و مدیریت محیط زیست، دانشکدة محیط زیست، دانشگاه تهران شهرزاد فریادی استادیار گروه برنامه ریزی و مدیریت محیط زیست، دانشکدة محیط زیست، دانشگاه تهران 0000-0002-0583-3883 احد ستوده دانشجوی دکتری برنامه ریزی و مدیریت محیط زیست، دانشکدة محیط زیست، دانشگاه تهران Journal Article Tehran is one of the most polluted metropolises in the world. Sink capacity for absorption and assimilation of pollution is reduced generally due to failure in inclusion of ecological aspects in regional land use development planning. The present condition of air and water related issues in Tehran are greatly affected by landscape structural alterations at urban level. In this research the focus is to understand relationships between land use patterns and ecological processes particularly those air and water related issues affecting urban environmental quality. We propose measures to harmonize urban growth pattern based on existing opportunities for increasing the sink capacity for air pollution and waste water. Using Landsat satellite images (dated 1988 & 2002) maps for three classes of green, open and built land cover types were created. Landscape metrics NP, MPS, MNN, and CAP were used for the analysis of landscape structure (both configuration and composition) at two different scales using hexagonal zoning. Results demonstrate that despite ecological alteration, the remnant patch mosaic network of Tehran may still be restorable. The river valley network provides the basis for the necessary conceptual framework; “Refuge network” to integrate all corrective measures at different scales. Natural layouts of river valley networks along with the core open patches of hills may be the basis of implementation of such a comprehensive restoration plan based on the “Aggregate with out liar” model as a spatial design framework at urban level. افت کیفیت محیط زیست شهر تهران در چند دهة اخیر باعث شده است این شهر همواره در صدر آلوده‌ترین کلانشهرهای دنیا قرار گیرد. رشد سریع جمعیت، گسترش شهرنشینی و در نتیجه تغییرات زیاد کاربری‌ها و پوشش اراضی سبب تخریب شدید بنیان‌های اکولوژیکی سرزمین، کاهش ظرفیت جذب آلودگی‌ها و در نتیجه تشدید آلودگی‌ها در این شهر شده است. در این تحقیق، با استفاده از رهیافتی جامع‌نگر و فرایند‌گرا که تمرکز اصلی آن بر روابط ساختار سیمای سرزمین وکارکردهای اکولوژیکی است، تلاش شده تا با روش آسیب‌شناسی بالینی، ساختار معیوب موجود به صورت کمی مورد شناسایی قرار گیرد و اقدامات اصلاحی برای بهبود فرایندهای اکولوژیکی، بویژه فرایندهای مرتبط با آب و هوا ارائه شود. برای شناسایی عناصر تشکیل‌دهندة سیمای سرزمین شهر تهران از نقشة پوشش اراضی حاصل از تصویر ماهواره‌ای لندست 2002 و نقشة کاربری اراضی با مقیاس 1:2000 استفاده شد و به کمک متریک‌های سیمای سرزمین(شامل NP,MPS,MNN,CAP) وضعیت ترکیب و توزیع فضایی عناصر سیمای سرزمین در دو مقیاس کلان و خرد به صورت کمی ارزیابی و مورد پهنه‌بندی قرار گرفت. نتایج حاصل از بررسی متریک‌های سیمای سرزمین در سطح شهر تهران نشان داده است که عناصر ساختاری اکولوژیکی در این شهر، از بین رفته‌اند، و یا در حال نابودی هستند. بنابراین پیشنهاد می‌شود برای بهبود فرایندهای اکولوژیکی که موجب خدمات محیط زیستی به شهر می‌شوند، فضاهای باز و سبز موجود حفاظت و احیا شوند و با استفاده از عناصر ساختاری مانند رود دره‌ها و تپه‌ها به صورت شبکه‌ای پیوسته به بستر طبیعی پیرامون شهر متصل شوند. اصلاح ساختار سیمای سرزمین شبکة حیاتی کیفیت محیط زیست شهری متریک‌های اکولوژی سیمای سرزمین مدلAggregate with outlier https://jes.ut.ac.ir/article_21594_0bf28731c890f78031df29d4be2d85e5.pdf