دانشگاه تهران محیط شناسی 1025-8620 52 2 2026 09 17 A Meta-Analysis of Biodiversity-Friendly City Indicators for Application in Urban Planning فراتحلیل شاخص‌های شهر دوستدار تنوع زیستی به منظور کاربست در برنامه‌ریزی شهری 295 321 109116 10.22059/jes.2026.408316.1008661 FA سحر فلاحی گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران. 0009-0002-9439-1577 مریم روستا گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران 0000-0001-9574-8166 حسن ایزدی گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران 0000-0002-9635-7076 Journal Article 2025 12 17 Objective: The global crisis of biodiversity loss is largely driven by increasing urbanization and poses a significant threat to ecosystem sustainability and human well-being. Enhancing the ecological health of urban environments has therefore become a vital necessity, along with developing effective strategies to create cities that support biodiversity. The objective of this research is to formulate biodiversity-friendly city indicators, analyze their effects, and prioritize them for application in urban planning in order to realize this approach. Method: A quantitative meta-analysis method was applied to 32 valid and peer-reviewed scientific articles in English, published between 2010 and 2024, which were extracted from recognized academic publishing databases. The analysis included calculating the cumulative effect size of the indicators on urban biodiversity and evaluating publication bias utilizing CMA V3 software. Results: The meta-analysis results showed a positive and highly significant relationship between the investigated indicators and the improvement of the biodiversity status in cities (pooled odds ratio: 0.258). This result indicates the ability of these indicators to reduce negative consequences on biodiversity by approximately 60 to 70 percent. Frequency analysis showed that indicators related to ecological dimensions (such as species richness, green spaces, native vegetation) received the most attention in the studies, while human and social dimensions (education, participation) have been less explored. The meta-analysis results were robust against publication bias. Conclusions: This study emphasizes the vital importance of investing in urban green infrastructure and its sustainable management to enhance biodiversity. The identified indicators are effective tools for improving biodiversity in urban spaces. The findings highlight the necessity for future research to pay more attention to social and human dimensions and to adopt a holistic approach for building cities that truly support biodiversity and emphasize the application of this approach in urban planning and management in the layers of decision-making as well as the implementation of urban programs. هدف: بحران جهانی کاهش تنوع‌زیستی تا حد زیادی ناشی از شهرنشینی روزافزون است و تهدیدی جدی برای پایداری اکوسیستم‌ها و رفاه انسان به‌شمار می‌رود. از این‌رو، بهبود سلامت بوم‌شناختی محیط‌های شهری، همراه با تدوین راهبردهای مؤثر برای ایجاد شهرهایی که از تنوع‌زیستی حمایت می‌کنند، به یک ضرورت حیاتی تبدیل شده است. هدف این پژوهش، تدوین شاخص‌های شهرهای سازگار با تنوع‌زیستی، تحلیل اثرات آنها و اولویت‌بندی این شاخص‌ها برای به‌کارگیری در برنامه‌ریزی شهری به‌منظور تحقق این رویکرد است. روش پژوهش: روش فراتحلیل کمّی بر روی ۳۲ مقاله علمی معتبر و داوری‌شده به زبان انگلیسی، منتشر شده بین سال‌های ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۴، که از پایگاه‌های انتشار آکادمیک شناخته ‌شده استخراج شده‌اند، به‌کار گرفته شد. تجزیه‌وتحلیل شامل محاسبه اندازه اثر تجمیعی شاخص‌ها بر تنوع‌زیستی شهری و ارزیابی سوگیری انتشار با بهره‌گیری از نرم‌افزار CMA V3 بود. یافته‌ها: نتایج فراتحلیل، ارتباطی مثبت و بسیار معنادار را میان شاخص‌های بررسی شده و بهبود وضعیت تنوع‌زیستی در شهرها نشان داد (نسبت شانس تلفیقی: 0/258). این نتیجه حاکی از توانایی این شاخص‌ها در کاهش پیامدهای منفی بر تنوع‌زیستی به میزان تقریبی ۶۰ تا ۷۰ درصد است. تحلیل فراوانی نشان داد که شاخص‌های مرتبط با ابعاد اکولوژیکی (نظیر غنای گونه‌ای، فضاهای سبز، پوشش گیاهی بومی) بیشترین توجه را در مطالعات داشتند، در حالی که ابعاد انسانی و اجتماعی (آموزش، مشارکت) کمتر مورد کاوش قرار گرفته‌اند. نتایج فراتحلیل در برابر سوگیری انتشار مقاوم بود. نتیجه‌گیری: این مطالعه بر اهمیت حیاتی سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های سبز شهری و مدیریت پایدار آنها برای تقویت تنوع‌زیستی تأکید می‌ورزد. شاخص‌های شناسایی شده ابزارهایی مؤثر برای بهبود تنوع‌زیستی در فضاهای شهری هستند. یافته‌ها ضرورت پرداختن بیشتر پژوهش‌های آینده به ابعاد اجتماعی و انسانی و اتخاذ رویکردی کل‌نگر برای ساخت شهرهایی واقعاً حامی تنوع‌زیستی را برجسته می‌سازند و بر کاربست این رویکرد در برنامه‌ریزی و مدیریت شهری در لایه‌های تصمیم‌گیری و تصمیم‌سازی و نیز اجرای برنامه‌های شهری تأکید دارد. https://jes.ut.ac.ir/article_109116_071d1bbc0a06a811594d249a85c8400a.pdf