دانشگاه تهران محیط شناسی 1025-8620 52 2 2026 09 17 Geographical Environment and Crime: Spatial Analysis and Identification of Environmental–Spatial Factors Influencing Crime Occurrence in the Border Province of West Azerbaijan محیط جغرافیایی و جرم: تحلیل مکانی و شناسایی عوامل محیطی- فضایی موثر بر وقوع جرم در استان مرزی آذربایجان غربی 249 272 109114 10.22059/jes.2026.412284.1008683 FA مصطفی میرآبادی گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران 0000-0002-8745-283X Journal Article 2026 04 13 Objective: The environmental and spatial characteristics of settlements and their role in shaping social security highlight the importance of analyzing the nexus between crime and geography. Accordingly, this research aims to analyze crime spatially in West Azerbaijan Province by identifying spatial distribution patterns and examining the relationship between crime rates and various environmental and spatial variables. By modeling these components, this study seeks to understand the environmental requirements affecting security, thereby providing a scientific basis for developing preventive approaches and the spatial organization of crime-prone environments.Method: Adopting a descriptive-analytical and correlational approach, this research utilizes both documentary and field-based data, incorporating crime statistics for the year 2023 obtained from the Statistical Center of Iran. The study employs correlation coefficient tests in SPSS to assess associations between crime rates and geographical indicators. Furthermore, spatial distribution patterns were analyzed using inverse distance weighting (IDW), while the ordinary least squares (OLS) regression model was implemented in ArcGIS to evaluate the spatial heterogeneity of the relationships.Results: The findings showed that counties with higher rates of crime and violence were primarily concentrated in the central areas of the province, whereas peripheral and border areas exhibited significantly lower crime rates. Factors such as distance from the border, border length, precipitation, vegetation density, and industrialization are significant determinants of the spatial patterning of crime. Increased precipitation and vegetation cover appear to exert a mitigating effect on crime rates, while industrialization and distance from borders have a role in the increase in crime. Supplementary analysis using the OLS model indicates that the variables account for approximately 62% of the variance in crime rates (Adjusted R2=0.45). This demonstrates that the model possesses sufficient explanatory capacity to capture the spatial relationships within the study area. The model findings indicate that, significantly, industrialization, alongside border length, serves as a key driver and a contextualizing framework that facilitates changes in crime rates.Conclusions: The study demonstrates that environmental and spatial factors are decisive in shaping the spatial distribution of crime, a phenomenon that can be interpreted through the lens of socio-ecological systems. Border regions exhibit lower crime rates, likely due to distinct security measures and economic dynamics, whereas central, industrial areas experience higher crime levels. Furthermore, environmental variables—specifically precipitation, vegetation, and environmental quality—contribute to a protective effect by enhancing social well-being and livability. Consequently, policy interventions should prioritize the development of sustainable industrial management strategies that integrate social and environmental considerations, alongside a nuanced understanding of the dynamics inherent in border regions. هدف: ویژگی‌های محیطی و مکانی سکونتگاه‌ها و نقش آن در شکل‌گیری امنیت اجتماعی، اهمیت واکاوی پیوند میان جرم و جغرافیا را برجسته می‌سازد. در همین راستا، هدف این پژوهش تحلیل فضایی جرم در استان آذربایجان‌غربی از طریق شناسایی الگوهای توزیع فضایی و بررسی روابط میان نرخ وقوع جرم با متغیرهای مختلف محیطی و مکانی است. این مطالعه با مدل‌سازی فضایی مؤلفه‌های مذکور، در پی شناخت الزامات محیطی مؤثر بر امنیت است تا بستری علمی برای تبیین رویکردهای پیشگیرانه و ساماندهی فضایی محیط‌های مستعد جرم فراهم آورد.روش پژوهش: مطالعه حاضر از نوع کاربردی و به روش توصیفی–تحلیلی و همبستگی انجام گرفته است. داده‌ها به‌صورت اسنادی و میدانی گردآوری و آمار جرایم سال ۱۴۰۲ از مرکز آمار ایران استخراج گردید. برای سنجش رابطه میان نرخ جرم و شاخص‌های جغرافیایی، از آزمون‌های ضریب همبستگی در نرم‌افزار SPSS استفاده شد. همچنین به‌منظور تحلیل فضایی الگوی پراکنش جرایم از روش درون‌یابی (IDW) و برای بررسی همگنی فضایی روابط میان متغیرها از مدل موران و مدل رگرسیون حداقل مربعات معمولی (OLS) در محیط Arc GIS بهره گرفته ‌شد.یافته‌ها: نتایج به‌دست آمده نشان داد شهرستان‌های با نرخ بالاتر جرم و جنایت عمدتاً در نواحی مرکزی استان متمرکز بودند، در حالی‌ که شهرستان‌های پیرامونی و مرزی عموماً نرخ جرم و جنایت کمتری را نشان دادند. عواملی همچون فاصله از مرز، طول مرز، بارش، تراکم پوشش گیاهی و صنعتی‌شدن در شکل‌گیری الگوی فضایی جرم نقش معنی‌داری دارند. افزایش بارش و پوشش گیاهی با کاهش نرخ جرم همراه است، در حالی که صنعتی‌شدن و فاصله گرفتن از مرزها در افزایش جرایم نقش دارند. در تحلیل تکمیلی با مدل OLS مشخص شد که این مدل توانسته است حدود 62 درصد (با شاخص تعدیل شده 0/45) از واریانس نرخ جرم را تبیین کند و ناهمگنی فضایی روابط را به‌خوبی نشان دهد. یافته‌های مدل بیانگر آن بود که عامل‌ صنعتی شدن (به‌صورت معنی‌دار) در کنار طول مرز به‌عنوان محرک‌های اصلی و بسترهای زمینه‌ساز، نقش پررنگی در تغییرات نرخ جرم دارند.نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش نشان می‌دهد عوامل محیطی-فضایی نقشی تعیین‌کننده در توزیع فضایی جرایم دارند و این الگوها را می‌توان در چارچوب سیستم‌های اجتماعی-بوم‌شناختی نیز تفسیر کرد. نواحی مرزی به‌دلیل ملاحظات امنیتی و فرصت‌های اقتصادی، جرم کمتری دارند، در حالی‌ که نواحی مرکزی و صنعتی استان نرخ جرم بالاتری نشان می‌دهند. همچنین عواملی مانند بارندگی، پوشش گیاهی و کیفیت محیطی، با ارتقای رفاه اجتماعی و بهبود شرایط زیست‌پذیری، نقش محافظتی دارند. بنابراین، سیاست‌گذاری باید پویایی مناطق مرزی، مدیریت توسعه صنعتی پایدار با ملاحظات اجتماعی و محیط‌زیست را مدنظر قرار دهد. https://jes.ut.ac.ir/article_109114_4c4e9d5d540537b6b99b0c741f909ecb.pdf